Geheime dienst doet onderzoek naar dwarsligger

U wilt een partij oprichten die gaat concurreren met die van de premier? Dan kunt controle verwachten van deze of gene geheime dienst. Zo gaat dat in Polen. Althans dat is de versie van de direct betrokkene, Janusz Palikot, multi-miljonair en nu nog spraakmakend parlementariër van de regeringspartij Burgerplatform (PO).

Vlak voor het congres van zijn ’Beweging voor steun voor Palikot’, kreeg hij deze week bezoek van het CBA, het Centrale Anti-corruptie Bureau’, een zwaar toegeruste geheime dienst die ernstige financiële misdrijven opspoort. Palikot trok direct aan de bel. „Tijdens het communisme heb ik geleerd dat als een geheime dienst contact met je zoekt, je dat onmiddellijk aan zoveel mogelijk mensen moet vertellen.”

Het communisme mag dan voorbij zijn, de methoden van de Poolse staat zijn niet veranderd, zo luidde de suggestie. „Ik word uitgenodigd door de agenten van het CBA, net twee weken voor het congres.” Een hard bewijs heeft het parlementslid niet, maar dat hoeft ook niet om gehoor te vinden. De Polen zijn na de val van het communisme regelmatig getrakteerd op verhalen over zakenlieden en politici die de regeerders niet welgezind waren en het (daarom?) aan de stok kregen met deze of gene overheidsdienst met vergaande bevoegdheden.

Het CBA is van het zwaarste kaliber. Het werd opgericht door oud-premier Jaroslaw Kaczynski en direct door de linkse oppositie afgedaan als ’politieke politie’. Het CBA heeft als taak corruptie onder politici en overheidsdienaren op te sporen. Toeval of niet, tijdens de regering-Kaczynski had de dienst alleen politieke tegenstanders van Kaczynski in het vizier. Kosten noch moeite werden gespaard om de ’onderzochte’ politici met aanlokkelijke corruptievoorstellen in de val te laten lopen.

De regering-Kaczynski is niet meer, het CBA nog wel. Het staat nu onder toezicht van diens opvolger, premier Donald Tusk. Tusk beloofde zijn landgenoten het einde van de provocatie-praktijken. Naar verluidt – want alles rondom het CBA is geheim – heeft de dienst het voorzien op de vermogensverklaring van Palikot.

Dat ligt gevoelig. Palikot werd multimiljonair dankzij de privatisering van een wodka-fabriek in de stad Lublin. Het gerucht wil dat die niet zo koosjer verliep. Twee jaar geleden onthulde een krant dat Palikot geld ontvangt van rekeningen in verre belastingparadijzen. Het OM probeert sindsdien vast te stellen wie eigenaar is van deze firma's.

Financieel gescharrel is echter niet de enige reden van Palikots faam. De parlementariër uit Lublin blinkt uit in provocerende persconferenties en dito taalgebruik. Ooit illustreerde hij hard en ongeoorloofd politieoptreden tegen demonstranten met handboeien en een dildo.

Zolang hij in de pas liep met premier Donald Tusk, was hij een graag geziene gast binnen de PO. Hij zette als geen ander Kaczynski in de hoek en organiseerde steun voor de PO in het door Kaczynski gedomineerde oosten van Polen.

Maar tegenwoordig richt Palikot zijn pijlen steeds vaker op zijn partijgenoten. Als de PO zich niet bevrijdt uit de leiband van de katholieke kerk en geen ernst maakt met de aanpak van de bureaucratie dreigt Palikot met een Alleingang. Voordat het zover is moet hij eerst zelf tekst en uitleg geven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden