'Geheim' Fifa-rapport biedt inkijk in wereld vol geld en macht

Beeld afp

Een Fifa-rapport dat drie jaar geheim bleef, werd vandaag openbaar gemaakt. Maar de belangrijkste vraag, of in 2010 de Wereldkampioenschappen van volgend jaar in Rusland en van 2022 in Qatar gekocht zijn, blijft onbeantwoord. Er is geen overtuigend bewijs, al biedt het een inkijk in een bijzondere wereld vol geld en macht.

Het was misschien wel het rapport waar het langst naar werd uitgekeken: het onderzoek van een onafhankelijke commissie naar de toewijzing van de Wereldkampioenschappen in Rusland (2018) en Qatar (2022). Met als belangrijkste vraag of en hoe er corruptie plaatsvond binnen de Fifa.

Er werden in opdracht van de Fifa 430 pagina’s over volgeschreven door de Amerikaanse advocaat Michael Garcia, die overigens onlangs nog werd genoemd als opvolger van de ontslagen FBI-baas James Comey. Het onderzoek duurde twee jaar, was klaar in 2014, maar werd alleen niet vrijgegeven. De Fifa plaatste slechts een gekuiste versie online. Garcia was woedend, en stapte op.

Nu is het rapport er dus opeens wel. Nou ja, opeens? Precies op het moment dat de Duitse krant Bild publiceerde over het rapport. Om ‘verspreiding van misleidende informatie te vermijden’, besloot de Fifa daarop het ook maar openbaar te maken. De Fifa liet in een reactie weten dat de nieuwe ethische commissie volgende week bij een eerste bijeenkomst ook al ging vergaderen over het openbaar maken van dit rapport. Dat hoeft dus niet meer.

Maar goed, zijn de wereldkampioenschappen in Rusland en Qatar gekocht? Het antwoord op deze vraag is in het rapport niet eenduidig. Nee, er is geen sluitend bewijs gevonden van omkoping. Maar het rapport gaat wel in op ‘opmerkelijke’ activiteiten die rond het bidproces plaatsvonden.

De emir van Qatar gaf bijvoorbeeld vele cadeaus weg. Maar, zo zegt de commissie-Garcia: “Het kan zo zijn dat giften niet geweigerd kunnen worden als ze worden aangeboden door leiders van een land, maar het documenteren kan wel. Daar moet in volgende bidprocedures rekening worden gehouden.”

Schimmenspel

Ook beschrijft de commissie uitvoerig hoe Qatarese bedrijven contracten afsloten in landen waar toevallig Worawaki Makudi, een lid van uitvoerend comité van de Fifa, vandaan kwam. Makudi was via een tussenpersoon betrokken bij een dubieuze gasdeal. Dubieus, omdat de Qatarese partij en het team-Makudi allebei een andere lezing gaven van de contacten tussen beide partijen.

Het schimmenspel vond eveneens plaats rond adviseurs van Qatar. Het misschien wel sprekendste voorbeeld is de connectie tussen Sandro Rosell (oud-voorzitter van FC Barcelona) en lid van het uitvoerend comité van de Fifa Ricardo Teixeira. Zij waren goeie vrienden en in juni 2011, dus nadat Qatar het WK toegewezen had gekregen, maakte Rosell zo’n 1,7 miljoen euro over naar de rekening van de dochter van Teixeira.

Die betaling kon niet worden gelinkt aan Qatar 2022, maar het was wel vreemd omdat ‘alles er naar uitzag’ dat het bidteam van Qatar samenwerkte met Rosell. Dat was ‘problematisch’, zeker gezien Rosells ‘twijfelachtige gedrag’, aldus het rapport. “Passende procedures zullen volgen.”

Rusland

Over het WK in Rusland kon de commissie niet veel zeggen. Dat kwam onder meer omdat de computers die werden gebruikt tijdens het bidproces waren geleased, en in de twee jaar tussen bidproces en onderzoek ‘waren vernietigd’. Giften die werden weggegeven, zoals bijvoorbeeld Matroesjka’s, waren ‘zover beschreven in het bewijs’ alleen van symbolische waarde, en werden alleen op incidentele basis gegeven.

Het rapport gaat ook nog in op het bid van Nederland en België. Beide landen werkten volgens de onderzoekscommissie goed mee. Er waren ‘geen zaken om op door te vragen’.

De vraag is of het in de openbaarheid liggen van het rapport nog gevolgen heeft voor de toewijzingen. Die kans lijkt zeer klein. Gebrek aan overtuigend bewijs is daar debet aan, maar ook aan het feit dat de Fifa al behoorlijk in personeel heeft gesnoeid. Van de 22 leden die stemden over de WK’s, zijn er inmiddels vijftien geschorst. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden