Gehavend, maar vastberaden gaat Rutte richting de finish

Beeld Tom Janssen

Vicepremier Lodewijk Asscher vroeg woensdag aan zijn woordvoerder, na afloop van een gesprek met studenten op de Haagse Hogeschool: "Ben ik nog minister?" Het was gekscherend bedoeld, maar Asscher was zich op dat moment terdege bewust van de gevaren: het kabinet verkeerde eergisteren in serieuze problemen. Minister-president Mark Rutte zou later die dag nederig en herhaaldelijk excuses aanbieden aan de Kamer tijdens het debat over de omstreden Teevendeal.

Er zijn fouten gemaakt, zowel op het ministerie van veiligheid en justitie als door de premier zelf (onvolledig de Kamer informeren, te weinig regie). De deuk in het imago van de regeringsploeg is fors. Een motie van afkeuring van vrijwel de gehele oppositie, waarvan dit kabinet zo afhankelijk is, tekent de crisis die VVD en PvdA deze week voor de kiezen kregen.

Rutte typeerde het debat van woensdag als het zwaarste in zijn politieke loopbaan. Het voorbije jaar - gisteren ging de Kamer met reces - was sowieso de moeilijkste periode sinds het kabinet in het najaar van 2012 op de rails werd gezet. Meer crisismanagement dan nieuwe plannen bedenken.

Bed, bad en brood
Al in het voorjaar kwam de saamhorigheid binnen de coalitie op het spel te staan door ruzie over de opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers. De PvdA wilde de gemeenten toestaan deze mensen op te vangen met bed, bad en brood. Voor de VVD was hulp aan illegaal in Nederland verblijvende buitenlanders uit den boze. Na dagenlang beraad kwam er een oplossing. Het scheelde weinig of Rutte had ook zijn tweede kabinet zien stranden.

Er was commotie over het Groningse gas, waar minister Henk Kamp van economische zaken maar geen vat op weet te krijgen. In de zorg heeft staatssecretaris Martin van Rijn pleisters nodig om de thuiszorg op te lappen. Asscher heeft nog steeds geen oplossing gevonden voor de groei van het aantal zelfstandigen zonder personeel. De opvang van asielzoekers gaat, dankzij welwillende burgemeesters, meestal goed. Totdat een inspraakavond, zoals in Geldermalsen, escaleert.

Staatssecretaris Klaas Dijkhoff van Veiligheid en Justitie, Minister Ard van der Steur van Veiligheid en Justitie en Premier Mark Rutte tijdens het debat in de Tweede Kamer over het rapport van de Onderzoekscommissie Ontnemingsschikking onder leiding van Marten Oosting over de Teeven-deal. Beeld anp

Het kabinet teert vooral op de hervormingen uit de beginfase van de verbintenis tussen VVD en PvdA. En die zijn ook van indrukwekkende omvang: in de langdurige zorg, bij de jeugd, op de arbeidsmarkt en voor de bijstand. Ondertussen groeit de economie, is de staatskas op orde en ligt er belastingverlaging voor de burger klaar.

Geen behoefte
Rutte, minister Ard van der Steur van veiligheid en justitie en zijn staatssecretaris Klaas Dijkhoff hadden het zwaar woensdag, maar de PvdA heeft het VVD-trio geen moment in de problemen gebracht. De coalitie heeft geen behoefte aan vervroegde verkiezingen en zelfs de meeste oppositiepartijen zien graag dat het kabinet nog even doorgaat.

Dat Rutte in het debat diep door het stof ging, was niet zonder reden. Zijn kabinet zal de resterende vijftien maanden de oppositie nog vaak moeten opzoeken. Compromissen blijven nodig om wetten ook door de senaat te krijgen, waar de coalitie bij lange na geen meerderheid heeft.

Ondanks alle perikelen in Tweede en Eerste Kamer is opvallend hoe stabiel de kabinetsploeg is. Dit jaar zijn drie bewindslieden opgestapt (Ivo Opstelten, Fred Teeven, Wilma Mansveld) zonder dat het evenwicht werd verstoord. Op zijn wekelijkse persconferenties roemt Rutte de verschillen tussen de ministers én het vermogen om die met regelmaat te overbruggen. Stabiliteit tonen is wat de premier wil.

Rutte is vastberaden om het kabinet naar de eindstreep van maart 2017 te loodsen.

Lees vandaag in Trouw meer over de Teevendeal en hoe het ministerie van Veiligheid en Justitie veranderde van pronkdepartement in zorgenkind.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden