Gegraai breekt linkse coalitie Uruguay op

Mismanagement bij staatsoliebedrijf besmeurt reputatie van ongeveer alle politieke leiders van het land

Ze werden vorige week teruggeroepen van vakantie en na een verhit debat van veertien uur stemden de leden van het Uruguayaanse parlement, met de kleinst mogelijke meerderheid, in met de financiële redding van staatsoliebedrijf Ancap. De prijs is hoog: het kwijtschelden van de belastingschulden en een financiële injectie kost de schatkist van het kleine land 700 miljoen euro, maar bovendien dreigt de regeringscoalitie van Frente Amplio (Breed Front) door de kwestie uiteen te vallen.

"Ik heb fouten gemaakt. We hebben allemaal fouten gemaakt. Dit had niet mogen gebeuren", riep oud-president en nu senator José Mujica. Het voormalige staatshoofd ligt al weken onder vuur omdat hij nalatig zou zijn geweest en niet optrad tegen graaiende bestuurders, onder wie verscheidene partijgenoten, en mismanagement bij het oliebedrijf.

Uruguay bezit zelf geen ruwe aardolie maar Ancap raffineert olie uit, onder andere, Venezuela. De geraffineerde brandstof wordt deels lokaal geconsumeerd en deels doorverkocht. Ancap gaf de bevriende linkse regering van Venezuela een flinke premie door 30 procent meer te betalen per vat ruwe aardolie dan de prijs op de wereldmarkt, met een minimum van 50 dollar per vat. Vandaag de dag kost een vat olie rond de 30 dollar. Om de verliezen die zich hierdoor opstapelenden te maskeren, leende het staatsoliebedrijf grote sommen geld en vroeg meerdere malen uitstel van het belastingbetaling.

"De vraag is wie de afgelopen jaren aan de knoppen zat: u of Hugo Chávez en Nicolás Maduro (de voormalige en de huidige president van Venezuela, red.)", riep oppositielid Álvaro Delgado schertsend naar Mujica tijdens het debat over de redding van Ancap. De oppositie heeft de Uruguayaanse justitie gevraagd een strafrechtelijk onderzoek te starten naar de handel en wandel bij Ancap. Bijna alle politieke leiders in Uruguay zijn op enig moment directielid geweest bij Ancap. Volgens Mujica heeft iedereen dus boter op het hoofd.

Maar volgens oppositieleider Delgado loopt het gegraai inmiddels de spuigaten uit: "Deze directie heeft villa's aan de kust laten bouwen en hun tieners op vakantie gestuurd naar Europa op kosten van het bedrijf. Dat noem ik corruptie en fraude."

Corruptie en fraude, het zijn buitengewoon gevoelige thema's in Uruguay. Het land prijst zichzelf graag aan als kampioen corruptiebestrijding. Met succes; volgens Transparency International ervaart de bevolking weinig corruptie in Uruguay. Het land staat op de 21ste plaats van 175 onderzochte landen en scoort samen met Chili het beste in Latijns-Amerika; buurland Argentinië staat op 107. Uruguay laat daarmee zelfs Spanje (plaats 37) en Frankrijk (plaats 26) achter zich.

Het schandaal bij Ancap ligt veel inwoners zwaar op de maag. Het commentaar van El País, de grootste krant van het land, was dan ook niet mals. De krant vindt het 'onbegrijpelijk en onverdedigbaar' dat de huidige president, socialist Tabaré Vázquez, zijn voorganger Mujica en de directie van Ancap de hand boven het hoofd houdt. Geen enkel bestuurslid van de onderneming wordt ontslagen. "De Uruguayaanse burger moet opdraaien voor het debacle maar krijgt er geen gerechtigheid voor terug", aldus het commentaar van de krant.

Vooral binnen de linkse regeringscoalitie Frente Amplio gaat het mis. Ministers en parlementsleden rollebollen over straat, ruziënd over wie er schuldig is geweest aan wat. Sommige parlementsleden van de regeringscoalitie dreigen met de oppositie mee te stemmen, die een parlementaire enquête wil starten als de directie niet wordt ontslagen. Anderen dreigen zelfs uit het Frente Amplio (zie inzet) te stappen, waarmee de regering zijn meerderheid van 1 zetel in het parlement zou verliezen.

Bonte verzameling oud-verzetsstrijders

De samenwerking binnen het Frente Amplio is altijd moeizaam geweest. Het bondgenootschap van zes links-progressieve partijen werd in 1971 opgericht, aanvankelijk om de macht van de twee traditionele partijen van het land, de Colorados (de Roden) en de Blancos (de Witten), te breken. Tijdens de militaire dictatuur (1973-1985) werd het bondgenootschap verboden en doken veel leden onder of sloten zich aan bij het gewapend verzet, de Tupamaros. In 1989 werd medicus en socialist Tabaré Vázquez gekozen tot burgemeester van hoofdstad Montevideo en in 2005 kozen de Uruguayanen Vázquez tot president. In 2010 wordt ex-Tupamaro José Mujica president. Mujica werd in binnen- en buitenland bekend met progressieve wetgeving op het gebied van abortus en homohuwelijk en het legaliseren van marihuana. En hij vergaarde roem met zijn sobere levensstijl op het platteland en het rijden in zijn oude kever met zijn asielhond met drie poten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden