Gefrustreerde kippen gakelen anders

De huiskip heeft zo'n vijfentwintig verschillende kakels op haar repertoire. Patrick Zimmerman verdiepte zich in één daarvan: de 'gakel'. Die verraadt of de kip lekker in haar vel zit. Dinsdag promoveerde Zimmerman aan de Landbouwuniversiteit van Wageningen.

ONDER REDACTIE VAN JOEP ENGELS

De gakel of 'legroep' is een van de bekendste geluiden die de kip voortbrengt. Hij klinkt als een langgerekt 'goooook goook', gevolgd door de korte kreetjes 'gok gok gok'. De kip geeft zich er luidkeels aan over wanneer ze voelt dat ze een ei moet leggen. Ze duidt ermee aan dat een mannetje haar naar het nest moet escorteren.

De gakel kan ook een teken van frustratie zijn. Heeft een kip te weinig voer, lijdt ze dorst of krijgt ze niet op tijd haar stofbad, dan brult ze er de hele buurt mee bij elkaar. Bij bioloog Zimmerman riep dat een vraag op: zouden kippen vaker, harder of gevarieerder gakelen naarmate hun frustratie groter is?

Aan de Landbouwuniversiteit mocht hij vier jaar 'kippen pesten' om het antwoord te vinden. Hij ontnam de hennen hun eten, en merkte dat ze inderdaad vaker de gakel aanhieven. Althans, bruine kippen. Hun witte soortgenoten, die toch al bekend staan om hun angstige karakter, kropen alleen maar verder in hun schulp - ze gakelden geen noot extra.

Zimmerman ging daarom alleen verder met de bruine hennen. Hij liet ze 8, 23 of 47 uur hongeren en constateerde dat degene die het langst op eten moesten wachten het vaakst gakelden, volgens een lineair wiskundig verband. De hennen beperkten zich tot variatie van het aantal gakels; ze gingen - anders dan verwacht - niet harder, scheller of langgerekter kermen.

De kippen kregen de grootste hekel aan Zimmerman als hij hen hinderde een nestje te bouwen. Maar ook als een andere kip dicht in de buurt kwam, ging een gefrustreerde hen nóg vaker gakelen. Was het hele gezelschap over de rooie, dan joegen de twee elkaar op tot een ongekende gakelfrequentie. Volgens Zimmerman is dat laatste verklaarbaar vanuit de oorspronkelijke betekenis van de legroep: het lokken van een mannetje. De hennen zouden elkaar uit concurrentieoverwegingen proberen te overstemmen.

Alles leuk en aardig, maar kunnen boeren de gakel nu gebruiken als een indicator voor de welzijnstoestand van hun dieren? Zimmerman heeft goede hoop. Hij vindt echter dat eerst de verschillende gakelneigingen van de diverse kippensoorten beter in kaart moeten worden gebracht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden