Gefreak is weer chic

Eindeloos soleren heeft een slechte naam. Maar wie een aantal recente jazzreleases beluistert, concludeert: gepiel maakt een comeback.

Toen zangeres Ellen Ten Damme in 2012 de VPRO/ Boy Edgarprijs aan saxofonist Yuri Honing uitreikte, haalde zij herinneringen op aan een jazzbandje waarin zij had gespeeld. 'De muzikanten bleven maar soleren, dus ik als een dolle dansen, want ik dacht: het publiek moet toch vermaakt worden.'

Het beeld dat Ten Damme schetst, is zwaar aangezet, maar wel herkenbaar. Voor wie zijn de oeverloze solo's waaraan musici zich soms overgeven eigenlijk bedoeld? Veelal zitten die solo's vol ingenieuze harmonische en ritmische wendingen die niet-ingevoerde toehoorders niet altijd herkennen of begrijpen. Muzikantenmuziek lijkt het, bedoeld om vakbroeders te imponeren.

Er zijn meer genres waarbinnen de musici zich graag in lange solo's verliezen, maar specifiek de jazz heeft wat dat aangaat een slechte naam. Als een solist te lang doorgaat, grappen muzikanten niet voor niets dat de jazzpolitie maar eens gebeld moet worden.

Gitarist John McLaughlin vroeg zich ooit het volgende af: 'waarom ben ik muzikant? Ik ben geen muzikant voor muzikanten. Ik ben een muzikant voor mensen die geen muzikanten zijn.'

Verstandige woorden, en toch speelde uitgerekend McLaughin een belangrijke rol bij de totstandkoming van het subgenre binnen de jazz dat het vaakst het etiket muzikantenmuziek krijgt opgeplakt, namelijk fusion. Een muziekstijl waarover niet zelden honend wordt gesproken: 'Dit is geen muziek, maar een wedstrijd wie het verste kan plassen.'

Er lijkt een kentering op komst. Serieuze universitaire studies van het genre worden gepubliceerd en belangrijker, steeds meer jazzmuzikanten geven blijk van hun liefde voor fusion en incorporeren jazzrockinvloeden in hun muziek. Neem alleen al twee van de absolute toptalenten van dit moment: toetsenist Tigran Hamasyan en trompettist Christian Scott. Gefreak lijkt weer chick.

Het was de eerder genoemde John McLaughlin die met zijn Mahavishnu Orchestra jazz, rock en Indiase muziek bij elkaar probeerde te brengen. Dat was begin jaren zeventig. Nu doet de Indiaas-Amerikaanse altsaxofonist Rudresh Mahanthappa hetzelfde op een frisse en overtuigende manier. Er is meer exotische, nieuwe en vooral sterke op fusionleest geschoolde jazz. Neem het uit Indonesië afkomstige I Know You Well Miss Clara of gitarist Beledo uit Uruguay die onlangs met de groep The Avengers een knappe cd uitbracht.

The Avengers staan op de hoes getekend als superhelden, pianist Chick Corea is op zijn nieuwste plaat ' The Vigil' afgebeeld als een eenzame ridder. Corea is heel zijn loopbaan al doende de grenzen tussen genres te slechten en heeft nu een aantal jonge medestanders gevonden. De hoes is zeldzaam lelijk, maar 'The Vigil' bevat overweldigende muziek.

Een andere muzikant die wel van lekker freaken en niet van hokjes houdt, is Herbie Hancock. De onvermoeibare Hancock neemt nu een plaat op met producer Flying Lotus. De muziek van dit verre familielid van John Coltrane komt via een andere weg, via onder meer elektronische muziek steeds dichter in de buurt van jazz. Net als die van zijn geestverwanten, de virtuoze bassist Thundercat en de jonggestorven toetsenist Austin Peralta. De jongste editie van North Sea Jazz liet al zien dat het taboe op gefreak en lange solo's opgeheven lijkt. Thundercat bewees dat, maar vooral was het drummer Chris 'Daddy' Dave die het publiek inpakte met muziek die in eerste instantie bedoeld leek om collega's de ogen uit te steken.

Freakplaten

The Avengers - On a Mission (Moonjune)

Chick Corea - The Vigil (Concord)

I Know You Well Miss Clara - Chapter One (Moonjune)

Rudresh Mahanthappa - Gamak (Act)

Thundercat / Flying Lotus - Apocalypse (Brainfeeder)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden