Opinie

Geert Wilders krijgt te veel speelruimte

null Beeld ap
Beeld ap

Wilders is vrijgesproken, een betreurenswaardig einde van het proces. Het was beter geweest als Wilders schuldig zou zijn verklaard aan discriminatie, maar zonder oplegging van straf.

Dat is in het recht zeer goed mogelijk.

Daarmee zou zijn aangegeven dat de vrijheid van meningsuiting niet onbegrensd is en dat het recht - als historisch ontwikkeld beschavingsapparaat - grenzen stelt. Straf opleggen zou zeer ongewenst zijn geweest, want Wilders wordt al jaren in zijn vrijheid aangetast door de beveiliging die hij nodig heeft.

De vrijheid van meningsuiting zou bij een veroordeling van Wilders niet terzijde zijn gesteld, wel beperkt. Wilders is vrij zijn opvattingen waar dan ook naar buiten te brengen. Maar ook hij kan stuiten op een grens.

Eén grens is het verbod op discriminatie. Wie de moeite neemt Wilders' uitspraken te lezen kan naar mijn inzicht in redelijkheid niet ontkomen aan de conclusie dat wel degelijk sprake is van discriminatie. De reële problemen van de islam worden door Midden-Oosten-deskundige Lewis samengevat met: 'De meeste moslims zijn geen fundamentalisten, en de meeste fundamentalisten zijn geen terroristen, maar de meeste terroristen van tegenwoordig zijn wel moslims.' Wilders draait deze redenering om. Dat is een ongeoorloofde generalisatie, die het maatschappelijk klimaat verziekt en die een grote bevolkingsgroep in het verdomhoekje zet.

De Amsterdamse rechtbank erkent in zijn uitspraak dat sommige uitlatingen van Wilders een discriminatoir karakter hebben, maar stelt dat het maatschappelijk debat hevig was en dat daarom de speelruimte voor Wilders groter was. Een merkwaardige redenering: hoe feller mensen met elkaar debatteren, des te groter is volgens de rechtbank de speelruimte voor politici.

Die opvatting van de rechtbank is zeker niet in overeenstemming met die van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens. Dit hof benadrukte juist dat op politici in een democratie een bijzondere verantwoordelijkheid rust en zij dus minder 'hard' mogen spreken dan 'gewone' burgers.

Wordt de zaak-Wilders doorgezet tot het Europese Hof, dan moet Wilders er rekening mee houden dat dit Hof uitspraken als 'de grenzen gaan dicht voor alle niet-westerse allochtonen' en 'wie zich niet aanpast... die wordt het land uitgezet' hoogstwaarschijnlijk niet zal tolereren in het openbare debat binnen een democratie.
Het debat met Wilders moet in het openbaar worden gevoerd en zijn woorden dienen door het kiezersvolk te worden beoordeeld. Maar dat sluit een beoordeling door het recht niet uit.

Het recht is een kwetsbaar beschavingsapparaat, dat tussen ons en de chaos staat. Een oordeel over Wilders' uitspraken, want daar gaat het om, is niet hetzelfde als een beoordeling van Wilders' opvattingen. Wat mensen denken moeten zij zelf weten. Maar Wilders' woorden moeten als daden worden beoordeeld.

Het is goed dat het recht zijn loop heeft. Nu Wilders is vrijgesproken is hoeft de zaak nog niet te einde te zijn. Als het nationaal niet gaat, dan maar naar bovennationaal. Het beste is nu de gang naar het Europese Hof voor de Rechten van de Mens.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden