Column

GeenPeil verdient een dubbel 'ja'

Flyers van Geen Peil, het referendum over het associatieverdrag tussen Oekraïne en de Europese Unie. Beeld anp
Flyers van Geen Peil, het referendum over het associatieverdrag tussen Oekraïne en de Europese Unie.Beeld anp

Het lijkt inmiddels alweer een beetje vergeten, maar ons staat in het komend voorjaar nog altijd een referendum te wachten. Op 6 april, zo werd vandaag bekend, over het beruchte Europese associatieverdrag met Oekraïne. 'Berucht' niet omdat er met die overeenkomst zoveel mis is. Maar omdat het oordeel daarover wordt uitgevent als een uitspraak over het Nederlandse lidmaatschap van de EU.

Dat laatste is onzin, maar de politieke werkelijkheid is sterker dan de juridische precisie. En dus mogen de Oekraïners het gelag betalen van het anti-EU sentiment dat in Nederland krachtig wordt aangewakkerd. Hoe rampzalig dat is voor het geteisterde land, kan iedereen lezen op het blog van Laura Starink of in een behoorlijke krant. Hoe rampzalig het voor Europa zou zijn toe te geven aan Poetins chantage, hoeft weinig betoog.

Pijnlijk genoeg is het hele verdrag voor de initiatiefnemers van het referendum hoogstens een stok om de hond te slaan. Van hun tegenargumenten is weinig overgebleven en van hun echte oogmerken maken ze ook zelf geen geheim. We kunnen er dus maar beter aan wennen. Het referendum zal zowel gaan over het associatieverdrag als over het Nederlands enthousiasme voor de EU als geheel.

De EU is geen toverstokje
Ik geef toe: dat laatste heeft het de afgelopen tijd flink te verduren gehad. De Brusselse behandeling van de Griekse crisis was weinig verkwikkend. De euro heeft een tijdje gekwakkeld. De vluchtelingencrisis werd verre van daadkrachtig aangepakt. In Oost-Europa sloegen overtrokken Europese verwachtingen om in teleurgestelde verbittering.

Want nee: de EU is niet het toverstokje waarmee alle problemen hocus-pocus verdampen. Ze is een product van menselijke politiek, en dus dubbel feilbaar en tweeslachtig. Haar successen komen even traag als haar misslagen spectaculair zijn - en daarom makkelijk publicitair uit te buiten. Ze vraagt, zoals alles in het ondermaanse, veel geduld.

Speculatie
Dus is het niet zo belangrijk hoe ver de EU nog verwijderd is van haar ideaal. Maar eerder hoeveel ernstiger de situatie geweest zou zijn als zij níet had bestaan. Dat is onvermijdelijk een kwestie van speculatie - en dus krijgt de fantasie gemakkelijk vrij spel. Maar wie een zekere nuchterheid in acht neemt, moet erkennen dat de huidige economische crisis het niet haalt bij die van de jaren dertig. Dat de euro wel worstelt, maar steeds weer op goed-Zeeuwse wijze boven komt drijven. Dat er een hoop gesteggel is over al die vluchtelingen, maar dat ruziënd overleg nog altijd beter is dan de illusie van een splendid isolation.

Daarom verdient het referendum een dubbel 'ja' - en daar begint mijn zorg pas echt. Niet omdat ik bang ben voor Hollands onverstand dat uit balorigheid een loopje neemt met het eigen en het Europese belang. Maar omdat de voorstanders op catastrofale wijze dreigen uiteen te vallen. Terwijl de een pleit voor een ondubbelzinnig teken van instemming, wil de ander het hele referendum negeren.

Malligheid
Ook ik had ik mij de malligheid van deze volksraadpleging liever bespaard gezien. Maar als er gestemd kán worden, dan móet er ook worden gestemd - zegt de democraat in mij. Het verdrag en de EU als geheel verdienen wel een steuntje in de rug. Geveinsde onverschilligheid legt politiek nooit gewicht in de schaal.

Daarom hoop ik op een grote opkomst, als het referendum er dan toch moet komen. Op een vertrouwensvotum in wat ooit een droom was en nu een lastig ideaal - want zo gaat het met politieke dromen. Nee, het valt af en toe niet mee met de EU. Maar we hebben nu eenmaal niets beters. Om met meer enthousiasme gezegd: de EU is nog altijd het beste dat de politieke geschiedenis ons heeft gebracht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden