Geen zwarte lijst: pedofiele leraar valt vanzelf op

Hoe voorkom je dat pedofielen die kinderen misbruikt hebben in herhaling vervallen? De directeur van de Reclassering Nederland wil deze mensen levenslang in een psychiatrische inrichting opsluiten. Minister Korthals van justitie stelde enige tijd geleden voor overtreders van zedendelicten te registreren om ze zo te kunnen weren uit 'risicoberoepen'. Een dwaas plan, vindt prof. J. Griffiths dat laatste.

De maatregelen van minister Korthals om pedofiele leraren die zijn veroordeeld voor het misbruik van kinderen uit het onderwijs houden deugen volgens mij niet en beschermen derhalve geen kinderen.

Vooropgesteld zij dat registratie van 'pedofielen' in het algemeen natuurlijk onmogelijk is, omdat zij niet als zodanig zijn gebrandmerkt. De bestaande justitiële documentatie heeft betrekking op daders van strafbare feiten en kan dus eerste delicten niet helpen voorkomen. Registratie werkt hoogstens tegen herhaling van het strafbare gedrag. Gewoonlijk wordt de justitiële documentatie na een zekere periode geschoond. Een dader die een onvoorwaardelijke gevangenisstraf heeft gekregen voor een zedendelict waarbij kinderen zijn betrokken, wordt ruwweg na acht jaar plus de duur van de gevangenisstraf uit de documentatie geschrapt. Korthals wil die periode verlengen. Bovendien wil hij burgemeesters die een bewijs van goed gedrag moeten afgeven, de mogelijkheid geven ook informatie te verzamelen die nog niet tot een veroordeling heeeft geleid. Ook andere problemen, zoals het gegeven dat niet elke sollicitant een bewijs van goed gedrag moet overleggen en het feit dat sommige burgemeesters slordig zijn bij de afgifte van verklaringen, wil Korthals aanpakken.

Het is de vraag of deze voorstellen het risico voor kinderen effectief verminderen. Zéker is in ieder geval dat er veel meer potentiële daders rondlopen, waarvan sommigen een baan in het onderwijs hebben of ambiëren, dan er veroordeelde daders zijn. Alleen dit gegeven houdt al in dat, wil men het risico voor kinderen verminderen, de school zorgvuldige selectie-procedures en goede omgangsregels moet realiseren.

Niet bekend

Ruwe schattingen, gebaseerd op verouderde justitiële gegevens, wijzen op hooguit vijfhonderd veroordelingen op grond van 'pedofilie' per jaar. Slechts bij een deel van deze gevallen zijn kinderen betrokken. De dader zal slechts in een klein aantal gevallen een baan in het onderwijs hebben of ambiëren. En van die daders zal slechts weer een klein deel in herhaling vallen. Ik heb dus geen bewijs kunnen vinden voor de stelling dat recidiverende pedofiele leraren een groot probleem zijn. Maar zelfs als het wel om een relatief omvangrijke groep zou gaan, blijft het de vraag of de maatregelen van Korthals effect zouden hebben.

Herintreders

Het groepje voor pedofilie veroordeelde leerkrachten dat in herhaling kan vervallen is in tweeën te verdelen: mensen die thans geen baan in het onderwijs hebben, omdat zij als leerkracht een zedendelicht hebben gepleegd, de herintreders, en mensen die na het delict voor het eerst een baan in het onderwijs zoeken, de beginners. Indien zij niet willen dat hun oude delict via het bewijs van goed gedrag bij de sollicitatie bekend wordt, moeten zij onder het huidige systeem minstens acht, of bij een voorwaardelijke vrijheidsstraf vier jaar na het beëindigen van hun straf geen delicten meer hebben gepleegd. Zij zullen al die tijd geen baan in het onderwijs hebben gehad.

Hoe reëel is het gevaar dat een potentiële werkgever in het onderwijs niet op de hoogte is van eventuele delicten? Herintreders vallen sowieso op. Hun diploma's zijn nogal oud en de laatste tien jaar hebben zij geen ervaring opgebouwd. Een beetje alerte sollicitatiecommissie zal van één en ander enige argwaan krijgen. Bij de beginner loopt het iets anders, maar hij of zij zal minstens tien jaar ouder zijn dan de 'gewone' sollicitant, wat zeker tot doorvragen zal leiden. Kortom, geen van beide sollicitanten krijgt onder het huidige systeem de begeerde baan, tenzij zij openheid betrachten met betrekking tot het oude delict.

Ook op grond van deze gedachtegang is te verwachten dat de recidiverende pedofiele leraar niet of nauwelijks bestaat. Een informeel onderzoek van een student-assistent bewijst die stelling. Noch justitie, noch andere ter zake kundige organisaties konden zich een geval herinneren van een veroordeelde pedofiel die na de schoningsperiode van acht jaar een baan kreeg in het onderwijs. De huidige verschoningsperiode lijkt dus voldoende en verlenging ervan zal geen kind extra beschermen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden