Geen vrome verhalen, maar aanpakken

Wim Baljet 1921-2016

Hij wist het vertrouwen te winnen van Molukkers en Marokkanen. Wim Baljet, ereburger van zijn gemeente, dacht vooral in oplossingen.

Over zijn rol in de Tweede Wereldoorlog sprak hij weinig, want Wim Baljet was niet van het verleden, maar van de toekomst. Een man van de wederopbouw: schouders eronder, hard werken, problemen meteen oplossen, en vooral niet zeuren over vroeger.

Maar toen hij de tachtig al was gepasseerd en hij en zijn vrouw in hun woonplaats Huizen een gerieflijk appartement betrokken, kwam de oorlog terug. Onder de nieuwe buren waren nogal wat wapenbroeders die in hem een lotgenoot zagen. "Maar Wim, jij bent toch ook een veteraan?"

In zijn herinnering doken de beelden op van de bloedige slag om Overloon in oktober 1944. Daar op de grens van Noord-Brabant en Limburg probeerden geallieerde militairen het Duitse leger terug te dringen, kort na de mislukte operatie Market Garden bij Arnhem. De verliezen aan beide zijden waren groot: zo'n 2500 soldaten sneuvelden.

De 22-jarige Wim fungeerde als tolk voor de Britse derde divisie - hij had Engels op school gehad, net als Duits, dus dat was wel handig. Wekenlang zat hij midden in het oorlogsgeweld, hij zag man-tot-man-gevechten om hem heen. Na de slag trok hij verder met de Britten Duitsland in, tot aan de Elbe, en kwam pas aan het einde van de oorlog weer terug in Nederland.

Maar erover praten deed hij dus pas de laatste tien, twaalf jaar van z'n leven. Hij ging met zijn kleinkinderen naar het Oorlogsmuseum in Overloon, hij vertelde op scholen in Huizen en omgeving over de verschrikkingen van destijds: "De oorlog gaat nooit met pensioen." Hij organiseerde bijeenkomsten van de veteranen. En hij was een paar jaar geleden de hoofdpersoon in een aflevering van 'Andere Tijden' over de vergeten slag bij Overloon. Hij had er lintjes aan overgehouden, ook van de Britse koningin. Daar was-ie wel trots op, maar hij voelde zich allerminst een held. Hij had gewoon z'n best gedaan, zoals hij in z'n hele leven geprobeerd had z'n best te doen.

Wim groeide op in Eindhoven, niet ver van Overloon, maar zijn wieg stond in het Groningse Winschoten. Zijn ouders besloten eind jaren twintig naar het zuiden te verhuizen, pa kon een goede baan krijgen bij Philips. Wim bleek prima te kunnen leren en mocht naar de hbs, wat destijds voor iemand uit een arbeidersgezin niet vanzelfsprekend was.

Toen Wim achttien was, overleed zijn moeder. Dat had een grote impact op hem. Het hele gezin viel eigenlijk uit elkaar, de twee jongste kinderen werden bij familie ondergebracht, Wim, de oudste, bleef met een broer bij zijn vader in huis. Die hertrouwde een paar jaar later gelukkig waardoor het gezin herenigd werd.

Wim trad in de voetsporen van zijn vader en ging ook bij Philips werken, bij het laboratorium. Hij mocht bovendien in de baas z'n tijd de bedrijfsopleiding chemie doen, op hts-niveau.

Via de korfbal, een gemengde sport, leerde hij de twee jaar jongere Friezin Finsje kennen die eveneens vanwege het werk van haar vader naar het katholieke zuiden was afgezakt. Ze was ook protestant, met dit verschil dat ze uit een gereformeerd nest kwam, Wim uit een hervormd. Ze bleek ook bij Philips te werken. Bijna driekwart eeuw later noteerde Wim in zijn autobiografie: "Op 2 december 1941, op de verjaardag van Fin, maakten wij samen onze eerste wandeling langs de bosranden en viel de eerste kus."

Onderduiken

Midden in de oorlog kreeg Wim de oproep zich te melden voor de Arbeitseinsatz. Hij dook onder in de buurt, werkte op een boerderij (hij was er trots op dat hij koeien kon melken) en ging het verzet in. Via die weg raakte hij als tolk betrokken bij de Britse divisie. Aanvankelijk had hij nog wel gelegenheid Fin te zien, maar toen hij Duitsland introk, raakte het contact voor lange tijd verbroken.

Met Kerst 1945 verloofde het stel zich. Wim moest zijn schoonouders beloven dat hij zou overstappen naar de gereformeerde kerk. De trouwerij was tweeënhalf jaar later, pas toen kwam er van Philips een woning beschikbaar: in Oss, waar Wim inmiddels werkte als bedrijfsleider. Ze moesten wel een kostganger dulden, maar inwoning was heel normaal in die naoorlogse tijd van chronische woningnood. En Fin moest haar werk opgeven, zo luidde destijds de wet voor een meisje dat in het huwelijk trad.

Lang hebben ze niet gewoond in Oss, ze hadden het wel gezien in het zuiden, ze wilden naar de Randstad. Wim solliciteerde op een mooie functie bij een kleiner chemisch bedrijf in Amsterdam. Drie weken nadat hun dochter was geboren, verhuisden ze naar Naarden; later kwamen ze in Huizen te wonen. Via het werk, de kerk en de scholen van hun kinderen (ze kregen nog een meisje en een jongen) maakten ze veel vrienden en bouwden ze een enorm netwerk op. Hij groeide uit tot de spil van het maatschappelijk middenveld in de gemeente. Wim bleek grote bestuurlijke gaven te hebben. Dat zag ook de plaatselijke ARP, voorloper van het CDA. Hij werd raadslid, en later wethouder, naast z'n gewone werk.

Wim loste een paar problemen knap op. Zo wilde de gemeente Huizen de Molukkers die sinds begin jaren vijftig in een kamp woonden in 'gewone' woningen in een nieuwe wijk huisvesten. Maar de Ambonezen (zo werden ze destijds genoemd) weigerden omdat ze bang waren dat ze daarmee hun aanspraak op terugkeer naar Indonesië wel konden vergeten. Met engelengeduld, inlevingsvermogen en overredingskracht wist Wim Baljet hun vertrouwen te winnen, hij bleef altijd een sterke band met de Molukkers onderhouden.

En ruim dertig jaar geleden al wist hij voor de eerste generatie Marokkanen in zijn gemeente te bewerkstelligen dat er een moskee kwam; alle godsdiensten moesten in zijn ogen gelijk behandeld worden. De kosten bleven laag, want noch de aannemer, noch de architect vroeg winst. Beide heren waren lid van de Rotaryclub, natuurlijk opgericht door Wim Baljet.

Waar hij nood zag, zocht hij naar een oplossing. "Ik moet voor oude, kwetsbare mensen zorgen", was zijn devies. Wim was van het praktische christendom: niet alleen maar vrome verhalen, maar vooral ook doen! Op zijn initiatief verrezen verpleeghuizen in het dorp. Hij was een rustige, bedachtzame man met een luisterend oor die echter ook van doorpakken wist. In de gemeenteraad gaf zijn stem de doorslag bij het voorstel om het zwembad ook op zondag open te stellen.

Thuis nam hij 's ochtends in alle vroegte, nog voordat ze naar school gingen, met zijn kinderen hun huiswerk door, en overhoorde ze. Wim en Fin stimuleerden hun kinderen en later hun kleinkinderen om zich te ontwikkelen en te studeren. Hij hielp ze bij het opzetten van een scriptie en lette vervolgens ook op de voortgang.

Jong van geest

In 1986 kon hij met pensioen, al bleef Wim nog jaren voor zijn werkgever de hele wereld afreizen. Maar er kwam meer tijd voor hobby's. Hij ontdekte het golfen, las historische boeken, en de laatste tijd ook romans, en ging graag op wintersport. Hij hield van lekker eten en goede wijnen. Hij was een familieman die genoot van gezamenlijke diners en uitstapjes die hij met grote regelmaat organiseerde. Helaas was hij de enige PSV'er tussen alle Ajax-fans.

Tot op hoge leeftijd bleef hij een goede gezondheid genieten, al namen zijn krachten wel af en werd hij ook wat strammer. Hij kreeg moeite met die harde kerkbanken. Steeds vaker zaten Wim en Fin zondagochtend thuis voor de buis hand in hand naar een kerkdienst te kijken. En hij last van hartfalen.

Maar ze woonden nog steeds op zichzelf. Ze reden allebei auto, begin dit jaar was hun rijbewijs nog voor vijf jaar verlengd. Spijtig was dat er zoveel leeftijdsgenoten wegvielen. Met gemak wisten ze ook weer nieuwe vrienden te maken, ze waren jong van geest. Over twee jaar zouden ze zeventig jaar getrouwd zijn, en daar verheugden ze zich op. Maar twee weken geleden, op een zaterdagochtend, viel Wim uit zijn stoel en bleek hij geen polsslag meer te hebben.

Willem Aaldert Hendrinus Baljet werd geboren op 23 oktober 1921 in Winschoten; hij stierf op 13 februari 2016 in Huizen.

In Naschrift beschrijft Trouw het leven van onlangs overleden bekende of heel gewone mensen. Een tip voor Naschrift? Mail naar naschrift@trouw.nl Of per post naar Trouw/Naschrift, postbus 859, 1000 AW Amsterdam

Waar Wim Baljet nood zag, zocht hij naar een oplossing.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden