Geen vrije artsenkeuze meer

Oppositie voert fel campagne tegen zorgakkoord, dat nu voldoende politieke steun heeft

Kunnen we straks nog naar de arts en het ziekenhuis van eigen keuze of draait de Tweede Kamer dat recht de nek om? Om die vraag draait het vandaag en morgen tijdens het debat over aanpassing van artikel dertien van de zorgverzekeringswet, het artikel waarop de keuzevrijheid van patiënten is gebaseerd.

Althans zo stellen de oppositiepartijen SP en GroenLinks het voor. Onlangs bereikten de regeringsfracties met de bevriende oppositiefracties D66, ChristenUnie en SGP een akkoord over aanpassing van de zorgverzekeringswet. Volgens dat akkoord krijgen zorgverzekeraars de mogelijkheid een 'budgetpolis' aan te bieden waardoor alleen die zorg wordt vergoed die wordt geleverd door een zorgaanbieder die een contract heeft met de verzekeraar.

Naast deze budgetpolis blijven ook de huidige polissen bestaan: de naturapolis met een honderd procent vergoeding voor gecontracteerde zorg en tachtig procent voor niet-gecontracteerde zorg; en de restitutiepolis met volledige vrijheid van artsenkeuze. Kiezen voor een budgetpolis betekent een lagere premie. In het algemeen geldt: hoe meer keuzevrijheid, hoe hoger de premie.

Het akkoord versterkt de onderhandelingspositie van de zorgverzekeraars tegenover de aanbieders van zorg. Zij zullen goede zorg willen inkopen tegen een redelijke prijs. De betrokken partijen hopen samen met minister Schippers van volksgezondheid dat zo mindere en onnodig dure zorg uit de markt wordt gedrukt. Huisartsen, fysiotherapeuten, tandartsen en andere zorgverleners uit de eerste lijn (uitgezonderd psychologen) staan buiten deze afspraken. In de eerste lijn blijft de vrije artsenkeuze volledig bestaan.

Vanuit GroenLinks en SP wordt fel campagne gevoerd tegen deze afspraken. Zij suggereren dat mensen met weinig geld straks geen andere keuze hebben dan een budgetpolis te nemen en dat het dus slikken of stikken wordt. Afgelopen maandag organiseerden zij samen met het CDA een hoorzitting om te horen hoe hierover in het 'veld' wordt gedacht. Opvallend genoeg presenteerden zich bij die hoorzitting vrijwel uitsluitend tegenstanders van de wetswijziging. Grote artsenorganisaties, zoals de Orde van Medisch Specialisten en de KNMG, en Zorgverzekeraars Nederland ontbraken. GroenLinks en SP kregen zo precies te horen wat ze vermoedelijk graag wilden horen.

In dit gezelschap was Wilna Wind, de directeur van de patiëntenfederatie NPCF, de enige die wat nuchtere kanttekeningen maakte. Bijvoorbeeld dat niet gedaan moet worden alsof het met de keuzevrijheid van patiënten nu het paradijs op aarde is. "Voor veel mensen is het deels betalen van een medische behandeling nu al volstrekt onhaalbaar", aldus Wind. In de wandelgangen voegde zij daaraan toe dat uit onderzoek van de NPCF is gebleken dat een restitutiepolis niet per se veel duurder, en soms zelfs goedkoper is dan een naturapolis.

Volgens Wind is het toespitsen van de discussie op de vraag 'voor of tegen vrije artsenkeuze' tamelijk onzinnig. Het is, meent zij, beter het wetsvoorstel in breder perspectief te beoordelen: zullen de verzekerden goed worden geïnformeerd over de kwaliteit van de gecontracteerde zorg, over welke zorgaanbieders onder contract staan bij de verzekeraar van hun keuze en over de diverse polissen. Zodat zij weten waarvoor ze kiezen.

Een voorwaarde is ook dat de verzekeraars ruim contracteren, zodat ook in de goedkopere polissen te kiezen valt tussen meer ziekenhuizen. En ook kleinere, innovatieve zorgaanbieders moeten een kans krijgen bij de zorgverzekeraars.

Laat dit nu net de randvoorwaarden zijn waarover de fracties het in het zorgakkoord eens zijn geworden. Minister Schippers kan deze week dan ook op een breed politiek draagvlak rekenen.

Of er ook een maatschappelijk draagvlak is? Er is in elk geval geen massale opstand gaande, zoals een medisch specialist tijdens de hoorzitting tot zijn spijt moest constateren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden