'Geen uitkering is dubbel straffen'

Van een onzer verslaggeefsters AMSTERDAM - “Ik begrijp niet helemaal hoe het verzekeringstechnisch in elkaar zit. Als een huis afbrandt dan betaalt de verzekering toch ook uit, ook al zit de eigenaar in de gevangenis?”

Erik van der Waal, voorzitter van de Bond van Wetsovertreders, is niet gelukkig met het wetsvoorstel van staatssecretaris De Grave van sociale zaken en minister Sorgdrager van justitie om gedetineerden het recht op WAO, ziektewet, nabestaandenwet en toeslagenwet af te nemen.

Het treft een hele kleine groep gevangenen. Het overgrote deel van de gevangenispopulatie heeft het recht op WW of bijstand al eerder verloren. Van der Waal: “Ik denk dat dit geen bezuiniging oplevert, maar eerder geld gaat kosten. Ten eerste kunnen die gedetineerden nu hun vrouw en kinderen onderhouden en moeten zij straks naar de bijstand. Daarnaast kunnen die mensen nu een potje opbouwen waarmee ze de eerste klap kunnen opvangen als ze weer 'buiten' komen. De meeste gedetineerden hebben helemaal niets als ze weer in de maatschappij komen, geen huis, geen geld, geen baan. Vandaar dat ze terugvallen in hun oude gedrag en weer het criminele pad op gaan. Geldgebrek is de grootste oorzaak voor recidive.”

De Coornhertliga ziet geen enkele rechtvaardiging voor het stopzetten van WAO-uitkeringen. Het is geen overheidsuitkering, maar een uitkering van een bedrijfsvereniging die de uitkeringsgronden getoetst heeft en waar bovendien premie voor is betaald. De uitkering wordt verstrekt op grond van de arbeidsongeschiktheid van een persoon en het maakt niet uit of “iemand in het ziekenhuis ligt, vrijwilligerswerk doet, op vakantie is of gedetineerd is.” Bovendien vindt de Liga dat iemand de rechten die hij heeft opgebouwd vóór zijn detentie, niet kan verliezen op grond van een verblijf in de gevangenis.

Mr. H. de Jong van de Coornhertliga: “Dit is de zoveelste aantasting van de rechten van gedetineerden. Het is niet een groep waar politici in zaaltjes de handen voor op elkaar krijgen.” De Jong gelooft helemaal niets van de schatting dat 2 000 gedetineerden een uitkering ontvangen. “Dat zou één op de vijf zijn. Dat waag ik ten zeerste te betwijfelen. Niemand weet precies hoeveel het er zijn, ik denk veel meer aan één op de twintig.”

Het aantal gedetineerden met een uitkering is misschien niet zo groot, de geldbedragen die ermee gemoeid zijn, lopen wel op. C. Boey, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Gevangenisdirecteuren rekent het voor. “Het blijft natuurlijk afhankelijk van de hoogte van het loon, en het aantal jaren dat er is gewerkt. Maar stel iemand krijgt 1500 gulden per maand en hij zit vijf jaar, dan gaat het toch om een bedrag van 90 000 gulden.” Boey ziet het verliezen van een uitkering als een consequentie van het feit dat je straf ondergaat. “Werkende mensen die zitten, verliezen ook hun inkomen.” Een gedetineerde heeft een heel aantal kosten niet, omdat de Staat in zijn levensonderhoud voorziet en zou daarom op zijn uitkering gekort kunnen worden.

Toch vindt hij dat je beter naar bevind van zaken kunt handelen. De verantwoordelijkheid voor vrouw en kinderen moet meewegen, evenals de eventuele verplichtingen voor een huis. Boey vindt dat een gedetineerde de huur wel moet kunnen opbrengen zodat hij niet zijn huis hoeft te verliezen en straks op straat staat.

G. de Jonge, verbonden aan de vakgroep Strafrecht van de Universiteit van Limburg, promoveerde op de arbeidsverhoudingen tussen gedetineerden en justitie. Het voorstel van het kabinet vindt hij niks: “Het is een oud VVD-plan dat van stal is gehaald. Het gaat uit van het zeer primitieve idee dat je niets mag verdienen als je gedetineerd bent. Bovendien spreekt het van een zeer oppervlakkige houding ten opzichte van straffen en hun functie in een rechtstaat. In Nederland gaat de strafwet ervan uit dat aan iemand een financiële straf óf een vrijheidsstraf wordt opgelegd. En het is de rechter die bepaalt of iemand moet betalen of moet zitten. Dit is dubbel straffen.” De Jonge vraagt zich af hoe dit wetsvoorstel juridisch vorm gegeven zal worden. “Die uitkeringen worden gegeven op basis van arbeidsongeschiktheid. Tenzij die mensen in de bajes zo goed verzorgd worden dat ze weer arbeidsgeschikt raken, zie ik geen grond waarop ze hun uitkering zouden verliezen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden