Geen tweede Stopera in de binnenstad

De Universiteit van Amsterdam wil haar instituten onderbrengen in vier grote clusters. Eén daarvan, waar de Universiteitsbibliotheek deel van uitmaakt, is gelegen rond de Oudemanhuispoort en het Binnengasthuis. Dit levert op het terrein van dit voormalige ziekenhuis het grootste bouwproject in de Amsterdamse binnenstad op sinds de Stopera.

Bewoners en gebruikers van de binnenstad merken te weinig, dat het stadsbestuur begrijpt dat Amsterdam met haar centrum iets kostbaars, maar ook fragiels in handen heeft. Het afremmen van het te intensief gebruik van de buurt rond het Binnengasthuisterrein zou de politiek van het stadsbestuur moeten zijn.

Het tegenovergestelde gebeurt. De bouw van het universiteitsgebouw zal veroorzaken dat het gebied nog intensiever gebruikt gaat worden dan nu al het geval is. Men hoeft immers geen profeet te zijn om te voorspellen dat een grote universiteitscluster zal leiden tot nog meer verkeer en horeca-gelegenheden. Het gemeentebestuur moet deze heilloze weg van het opeten, over-consumeren en verslijten van het historisch centrum niet willen en het universiteitsbestuur terugsturen met de boodschap dat het BG-terrein om velerlei redenen niet in aanmerking komt voor grootschalige bebouwing.

Alternatieven zijn gelegen aan het Rhijnspoorplein/Wibautstraat, de oostelijke uitvalsweg van Amsterdam. Interessant is dat het gemeentebestuur deze locatie realistisch noemt als alternatief voor de bebouwing van het kwetsbare deel van de stad rond het Binnengasthuis, maar desondanks geeft B & W van Amsterdam de voorkeur aan de bebouwing van het BG. Toch is de Wibautstraat die zich verbreedt in het Rhijnspoorplein een zeer aantrekkelijke locatie.

Op één voorwaarde: overkap het plein en de straat met een stelsel van nieuwe universiteitsgebouwen. Daarmee wordt meteen een ander voordeel, naast veel ruimte voor de universiteit, behaald.

De Wibautstraat en het Rhijnspoorplein zijn in de oorlog verwoest en hebben daarna nooit meer allure gekregen. Een overkapping kan straat en plein veranderen van een tochtige verkeersslurf in een duidelijke markering van de scheiding tussen de oude en de nieuwe stad.

In een cultuurhistorisch waardevol centrum zou geen nieuwbouw gepleegd moeten worden, of althans zo min mogelijk, en zeker niet op een schaal die massiever is dan de omgeving.

Het is komisch om te lezen hoe architecten en politici hun best doen om het voor te stellen alsof de geprojecteerde joekel van een gebouw op het BG-terrein nauwelijks te zien is, waar je ook staat in de binnenstad. Het feit dat ze hier zo veel aandacht aan geven, maakt duidelijk dat ze heel goed weten dat ze er niet in slagen het gebouw te verstoppen. De Oudezijds Voor- en Achterburgwal komen in hun betoog niet voor, want vanuit die grachten is het niet te vermijden, dat de kolossale universitaire nieuwbouw als een klomp op het oogvlies van de wandelaar geworpen wordt. Dit dreigt een tweede Stopera te worden. Een verstandig stadsbestuur zou begrijpen, dat die fout niet een tweede maal begaan moet worden.

De vraag laat zich ook stellen of er vandaag de dag architecten gevonden kunnen worden, die bij benadering iets kunnen ontwerpen dat echt een verrijking is voor de de binnenstad van Amsterdam. Het antwoord is neen. We kijken om ons heen en we zien nauwelijks iets dat de moeite waard is. Het ligt voor de hand, dat bij deze forse ingreep in het stedelijk weefsel het oordeel van de burgers gevraagd wordt; het raadgevend referendum leent zich daar uitstekend voor.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden