Geen terreur, wél nationalisme

MADRID - Spaans Baskenland heeft in niet mis te verstane woorden 'nee' gezegd tegen het Eta-terrorisme. Dat is de belangrijkste boodschap van het Baskische electoraat na de verkiezingen van zondag. Politieke idealen verdedig je met argumenten, niet met aanslagen, zo vinden de kiezers. Om die reden werd het aantal zetels van Euskal Herritarrok (EH), de enige politieke partij in Baskenland die weigert het Eta-terrorisme te veroordelen, gehalveerd van veertien tot zeven.

Tegelijkertijd boekte de Partido Nacionalista Vasco (PNV) de grootste overwinning uit de geschiedenis van het Baskische nationalisme na de dood van Franco. Met 33 zetels (een winst van zes zetels) is duidelijk gemaakt dat de Basken geen boodschap hebben aan betutteling en diskwalificaties uit Madrid maar dat de PNV zelf moet bepalen hoe de politieke toekomst van Baskenland er zal uitzien.

Ondanks de winst van één zetel is de Partido Popular (PP) de grote verliezer. De partij van premier José Maria Aznar had in feite maar één thema in de verkiezingscampagne: de PNV moet verhuizen naar de oppositiebanken, want lijsttrekker Jaime Mayor Oreja -voormalig minister van binnenlandse zaken van de centrale regering in Madrid- is de beste kandidaat om een einde te maken aan de spiraal van geweld in Baskenland.

Daar denken de Basken dus anders over. Waar Aznar had gerekend op een absolute meerderheid van zijn partij samen met de socialistische PSOE, kwamen beide partijen niet verder dan 32 zetels, één zetel minder zelfs dan de PNV. Lachende derde is het communistisch georiënteerde Izquierda Unida (IU). Ook deze groepering was door Aznar onderuit gehaald, maar groeide van twee naar drie zetels.

Het enige waarop de PP nog trots kan zijn, is het verlies van de radicalen. Een duidelijke teleurgestelde Mayor Oreja veinsde dat het aan hem was te danken dat zoveel stemmen van EH bij de PNV terecht waren gekomen 'omdat er voor het eerst een heus alternatief werd geboden'. Een onzinredenering want de hoge opkomst (80 procent) werd niet vertaald in meer stemmen voor de PP of de PSOE maar voor de PNV. Net zo onzinnig was de uitleg van EH-lijsttrekker Arnoldo Otegi dat het electoraat zich duidelijk heeft uitgesproken voor de Baskische soevereiniteitspolitiek gezien de overwinning van de gematigde nationalisten.

PNV-lijsttrekker Juan José Ibarretxe is verstandiger. Hij noemt de overwinning van zijn partij een 'zege van de dialoog' en heeft beloofd dat hij met alle democratische partijen zal praten over de vraag hoe het nu verder moet. Makkelijk zal het niet zijn, temeer omdat de socialisten gisteren na topberaad hebben laten weten dat ze niet in een coalitieregering met de PNV willen stappen. Nog moeilijker zal het zijn voor Aznar nu de centrale regering in Madrid voor het eerst wordt geconfronteerd met het scenario waarvoor al jaren angst bestaat. Het Baskische nationalisme is sterker dan ooit en op democratische wijze geschraagd.

Ibarretxe staat nu voor de taak om de kloof te dichten tussen nationalisten (52,8 procent van de stemmen) en de aanhang van de twee zogenaamde constitutionele partijen (40,8 procent van de stemmen). Eén bemoedigende aanwijzing kwam er gisteren al: de PNV beschouwt een twee jaar geleden gesloten politiek akkoord met de radicalen als verleden tijd. ,,Er moet een regering voor iedereen komen in Spaans Baskenland'', zei gisteren de fractievoorzitter van de PNV in het Spaanse parlement, Iñaki Anasagasti. En wat de radicalen betreft: ,,Met hen willen we niets meer te maken hebben.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden