Geen rol voor Nederland bij vrede tussen Syrië en Israël

DAMASCUS, AMMAN - Het eerste bezoek van een Nederlandse premier aan Syrië heeft niet geleid tot een verzoek aan Nederland om een kleine bemiddelende rol te spelen in de vredesbesprekingen met Israël, zoals in Nederlandse kringen was verwacht.

Wel concludeerden premier Kok en de met hem meereizende minister van buitenlandse zaken Van Mierlo dat president Assad van Syrië zeer voorzichtig optimistisch is over de kans op vrede met Israël.

Kok en Van Mierlo wandelden gisterochtend door de millennia oude stad van Damascus, wachtend op het sein dat de president het bezoek uit Nederland wilde ontvangen. Dat is overigens een in Syrië niet ongebruikelijke wijze van presidentieel onthaal. Tijdens hun rondleiding door de oude stad konden Kok en Van Mierlo de Syrische president al ontwaren op de affiches met zijn portret, die in Damascus niet alleen alle wegen en viaducten sieren, maar ook elke winkel en de meeste auto's.

Na een bezoek aan de moskee waar volgens de overlevering het hoofd van Johannes de Doper wordt bewaard, was het zo ver en konden Kok en Van Mierlo vertrekken naar Assads paleis, een reusachtig betonnen gebouw op een berg met uitzicht op Damascus.

Na afloop van een tweeëneenhalf uur durend gesprek met Assad, concludeerde Kok dat “het eindresultaat van het vredesproces nog niet vaststaat”. Assad zei herhaaldelijk dat er problemen zijn tussen Israël en Syrië, waarvoor nog geen begin van een oplossing is, aldus Kok. “Hij stelt zich dus realistisch op, en hard.” Toch waren Kok en Van Mierlo enigszins optimistisch over de toenadering tussen Syrië en wat tot voor kort in dat land nog “de zionistische entiteit” heette, maar nu gewoon Israël mag worden genoemd. Dat Kok en Van Mierlo door Assad werden uitgenodigd voor de lunch, gold als teken van goede wil. Overigens was het gevolg daarvan wel, dat de Nederlandse bewindslieden later die dag te laat kwamen voor hun bezoek aan Jordanië.

Onder leiding van de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Warren Christopher, werd vrijdag besloten tot een nieuwe ronde vredesbesprekingen tussen Syrië en Israël, te beginnen op 24 januari. Syrië hoopt echter dat ook de Europeanen zich met het vredesproces in het Midden-Oosten zullen bemoeien, zei Van Mierlo. Op de conferentie van Barcelona, vorig najaar, waar de Europese Unie probeerde de banden met de landen rond de Middellandse Zee aan te halen, toonde Syrië zich ook al zeer actief, zo zei Kok. Syrië, dat in het verleden sterk gericht was op de Sovjet-Unie, lijkt blij te zijn dat niet alleen de VS, maar ook Europa nu een rol wil spelen in het Midden-Oosten.

Het Nederlandse bezoek trok in Syrië dan ook enige aandacht. Een foto van Kok stond op de voorpagina's van de regeringskranten Al-Thawra (De Revolutie) en Tesherin (Oktober).

Om vrede te bereiken, zullen Syrië en Israël het eens moeten worden over de Golan-hoogte, het stukje Syrië dat Israël sinds 1967 bezet houdt. Ook voor de toekomst van de door Israël ingestelde veiligheidszone in Zuid-Libanon is Syrië een belangrijke gesprekspartner, omdat dit land in Libanon verstrekkende invloed heeft. Mocht het tot vrede komen tussen Israël en Syrië, dan zou dat Syrië kunnen doen besluiten zijn steun aan de Palestijnse oppositie tegen Arafat te staken, zodat ook de veel verder gevorderde vredesbesprekingen tussen Israël en de PLO makkelijker worden. Nu nog is Damascus het hoofdkwartier van de Palestijnse oppositie tegen Arafat en de vrede met Israël.

- Vervolg op pagina 5

Koning Hoessein overvalt Kok met Grootkruis in de Orde van de Ster VERVOLG VAN PAGINA 1

Behalve over vrede hebben Kok en Van Mierlo ook gesproken over handel. Meer in het bijzonder hebben zij met de Syrische premier, Mahmoed al-Zoebi, en de twaalf ministers die deze had meegenomen, gesproken over de wisselkoers waarin Shell zijn activiteiten in deze voormalige planeconomie moet afrekenen. Het olieconcern is verplicht een dollarkoers te rekenen die vier keer zo ongunstig is als de reële wisselkoers.

Ook over de belangen van de KLM, die zijn vluchten op Damascus fors wil uitbreiden, is gesproken. Nederland heeft verder aangeboden om samen met Syrië te kijken of Nederlandse bedrijven kunnen bijdragen aan de Syrische problemen met waterbeheer en irrigatie. Maar deze besprekingen hebben nog op geen van de onderwerpen een concreet resultaat opgeleverd. Over de eerbiediging van de mensenrechten in Syrië hebben de Nederlandse bewindslieden niet gesproken.

Later op de dag kwamen Kok en Van Mierlo aan in Jordanië, waar zij koning Hoessein ontmoetten. Koning Hoessein van Jordanië verraste Kok met een hoge onderscheiding, het Grootkruis in de Orde van de Ster. De premier was zo verbouwereerd dat hij de Jordaanse vorst vergat te vragen waaraan hij die eer te danken had. “En ik was er niet op gekleed”, aldus Kok.

Vanmiddag zullen Kok en Van Mierlo dan de rivier de Jordaan oversteken, waarna zij een bezoek brengen aan Jericho, een van de Palestijnse gebieden die twee jaar geleden als eerste autonomie kregen. Tot en met donderdag zullen Kok en Van Mierlo vervolgens in Israël blijven. Daarbij zullen zij nog enkele andere Palestijnse gebieden bezoeken, terwijl Van Mierlo op woensdag in het Orient House in Oost-Jeruzalem PLO-functionaris Faisal Hoesseini zal ontmoeten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden