Geen rol spelen, maar jezelf zijn

Zeer Moeilijk Lerende Kinderen maken bijzonder theater. 'Wat verstandelijk gehandicapte mensen te bieden hebben, is hun poëtische puurheid, niet hun zieligheid.'

Alle spelers van de Heldringtheatergroep staan op het podium en stralen. Ze geven elkaar een hand, buigen en nemen het applaus in ontvangst. Het publiek klapt, joelt en geeft een staande ovatie. "Het was een geweldige voorstelling. Het ging heel goed, jammer dat het afgelopen is'', zegt hoofdrolspeler Tim lachend. Op zijn voorhoofd parelen zweetdruppeltjes.

Na een jaar intensief repeteren is het de Heldringtheatergroep gelukt van de voorstelling 'Zilver!' een spektakel te maken. De verstandelijk beperkte acteurs zijn leerlingen van de Heldringschool in Amsterdam. Het theater geeft leerlingen veel zelfvertrouwen, discipline en een goede leerhouding. Duidelijkheid en een positieve benadering zijn essentieel.

"Er wordt vaak gekeken naar wat deze kinderen niet kunnen", zegt muziekleraar en regisseur Ad van der Borst. "Wij benadrukken waar ze wel goed in zijn. Daar groeien ze van. Als ik zie wat een leerling goed kan, improviseren we daarop verder. Iedereen in de voorstelling doet iets waarin hij uitblinkt. We nodigen mensen uit voor onze voorstellingen om naar een uiting van kunst te kijken, niet naar kunstjes.''

Theater en toekomst
De Heldringschool voor voortgezet speciaal onderwijs in Geuzenveld/Slotermeer is voor leerlingen van twaalf tot twintig jaar met een verstandelijke beperking of meervoudige handicap. Er zitten onder meer kinderen met het downsyndroom, autismestoornissen, ADHD, PDD-NOS (ontwikkelingsstoornis met kenmerken van autisme). De school is gericht op de theatergroep en de toekomst. Wonen, werken en vrije tijd zijn de belangrijkste thema's voor de leerlingen. In de bovenbouw gaat de leerling een gerichte externe stage lopen.

Hoofdrolspeler Tim loopt sinds kort stage in de spoelkeuken van Elsevier. Soms is het schipperen met de repetities van de theatergroep. "Ik sta liever op het toneel dan in de spoelkeuken. Ik vind het zwaar werk. Theater is het mooiste dat er is. Ik voel me heerlijk op het toneel. Ik kan me daar goed concentreren, terwijl dat voor mij soms erg moeilijk is. Ik moet volgend jaar van school, omdat ik dan te oud ben. Sinds ik in de theaterstukken van Ad speel, is mijn IQ omhoog gegaan. Eerst had ik 69 nu 78. Ik vind het moeilijk dat er straks voor mij geen theatergroep meer is."

Tim is in zijn element tijdens de voorstelling. Daadkrachtig slaat hij met de stokken op de theatervloer. Stevige rockklanken van Marilyn Manson vullen de donkere theaterzaal. Hij gooit een drumstok in de lucht. Met een groot gebaar vangt hij de stok weer op. De hoofdrolspeler slaat de maat, terwijl Priscilla met haar lange blonde haren heen en weer zwiept.

In 'Zilver!' zijn Tim en Priscilla geliefdes. "Alleen gaat Tim vreemd. Aan het eind komen we weer bij elkaar. In het echt hebben we ook verkering gehad. Het is allang uit, maar we vinden elkaar wel nog steeds aardig", zegt Priscilla. Om wat geld bij te verdienen, werkt ze bij de supermarkt als vakkenvuller. "Ik verdien mijn eigen geld. Soms is het moeilijk werk, maar ik vind het leuk.''

Priscilla houdt van optreden, maar in het begin ging dat haar niet makkelijk af. "Ik was heel onzeker. Ik wist niet of ik alles wel kon onthouden. Soms vergeet je waar je moet staan. Maar door het theater en Ad van der Borst heb ik veel dingen geleerd. Ik moet nog steeds wel opletten. Maar nu kan ik het goed. Ik heb hier ook veel vrienden en vriendinnen. Het is hier echt gezellig en we leren van elkaar.''

Niet zo onzeker
Aan het eind van elke repetitie komen de spelers in de kring. Iedereen krijgt een persoonlijk compliment en applaus. De spelers verheugen zich op dat moment.

"Rafik",' vraagt Van der Borst, "wie wil jij een compliment geven?"

De grote Rafik denkt na. Iedereen kijkt hem verwachtingsvol aan.

"Mo."

"En waarom Mo?"

"Omdat hij zo goed kan trommelen", zegt Rafik.

"Priscilla", vraagt Ad, "wie wil jij een compliment geven?"

Priscilla stapt naar voren en hoeft niet lang na te denken. "Deirdre!"

Deirdre loopt voorzichtig naar Priscilla toe, ze heeft het vaak moeilijk, omdat ze bang is dat ze het niet goed doet.

Priscilla: "Je doet het hartstikke goed, zie je wel dat je het kan, je moet niet zo onzeker zijn over jezelf."

De meiden, die ook dikke vriendinnen zijn, omhelzen elkaar. De kinderen klappen en lachen. Van der Borst klapt hard mee. Zijn passie en geduld voor deze leerlingen is groot. "Tim heeft een paar zinnen tekst bedacht voor de voorstelling. 'Ik ben ik, jij bent jij. Samen wij'. Heel mooi, vind ik. Deze leerlingen spelen geen rol, ze zijn zichzelf, dat vind ik bijzonder", zegt Van der Borst. "Wat verstandelijk gehandicapte mensen te bieden hebben, is hun poëtische puurheid, niet hun zieligheid. Uiteraard ben ik ook streng en kritisch. Als je meedoet met de theatergroep, moet je elke repetitie volledig geconcentreerd zijn. Het is een lang en soms moeizaam proces om tot een goede voorstelling te komen."

Na afloop van de voorstelling veegt leerling Gabrielle de zilveren snippers met een bezem op een grote hoop. Ze speelt niet mee in het theater, maar is er wel altijd. Om te kijken en om na de repetities op te ruimen: "Ik vind het theater heel erg mooi. Ik heb 'Zilver!' vaak gezien. Na de voorstelling kan ik helpen. En ik mag aan het einde met de spelers op het podium komen. Dan krijgen we heel veel applaus, dat is het mooiste."

De volgende voorstellingen van Zilver! zijn op vrijdag 11 april (om 11.00 uur en 13.30 uur) en zondag 13 april (14.00 en 15.30 uur). Meer informatie: info@deheldringschool.nl

Excellente school
De Heldring is een school voor voortgezet speciaal onderwijs in Amsterdam Nieuw-West. De leerlingen worden klaargestoomd voor een werkplek op maat.

In januari dit jaar werd de school uitgeroepen tot Excellente School. Twee weken later kwam de Inspectie van het Onderwijs op bezoek voor een kwaliteitsonderzoek, ze was zeer lovend over de kwaliteit van de school. Directeur Henk Kok van De Heldring: "Het predicaat excellent en een uitstekend inspectierapport is heel goed voor de school. Het is de erkenning voor jarenlang hard werken aan onze professionele ontwikkeling. Gelukkig hebben wij heel mooie cijfers. Maar we blijven kritisch."

De Heldringtheatergroep wordt expliciet in het onderzoek van de inspectie genoemd: 'Een hoogtepunt is de Heldringtheatergroep die eigen toneel maakt en tweejaarlijks voorstellingen geeft'.

Kok: "Het theater kan alleen bestaan, omdat iedereen op school meewerkt om de voorstellingen mogelijk te maken. Ons oude schoolgebouw wordt op korte termijn vervangen door nieuwbouw, ook daar wordt een prachtig theater gerealiseerd."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden