Geen revanche maar nieuwe horizon voor Smeekens

schaatsen | Jan Smeekens is de eerste Nederlandse wereldkampioen op de 500 meter.

Wie revanche wil nemen, leeft in het verleden. Na een deceptie, moet je je weer een doel stellen en werken naar een nieuw hoogtepunt. Een nieuwe horizon. En dat verleden moet maar rusten.


Die levensles verstrekte Jan Smeekens gisteren in de catacomben van de Gangneung Oval in Zuid-Korea, nadat hij als eerste Nederlandse wereldkampioen schaatsen op de 500 meter was gehuldigd (winnende tijd: 34,58). Een bijzondere manier om zijn dertigste verjaardag, vandaag, te vieren.


Met de revanche doelt Smeekens op de 500 meter tijdens de Olympische Winterspelen in Sotsji (2014) toen hij een moment dacht te hebben gewonnen, maar toch 'slechts' achter Michel Mulder het zilver kreeg omgehangen.


Met het nieuwe doel verwees hij naar het plan om de snelste man op de schaats ter wereld te worden. Hij moest de eerste man worden die de 34-secondengrens zou doorbreken, had hij met zijn coach Jac Orie afgesproken. Het kwam er niet van: Smeekens sukkelde met een rugblessure en de nu door een dopingaffaire omstreden Rus Pavel Koelizjnikov slaagde er in op 20 november 2015 in Salt Lake City 33,98 te klokken.


"Uiteindelijk was ik heel blij met dat zilver", bekende Smeekens. "Het heeft veel meer met me gedaan dan ik had gedacht. Als je er geestelijk niet volledig bij bent en het loopt technisch niet perfect dan is het vechten tegen de bierkaai. Topsport luistert heel nauw. Elke centimeter telt. Als je je schaats verkeerd plaatst, dan kan het voorbij zijn."


Dat deed Smeekens gisteren in het begin van de tweede bocht van zijn rit tegen de Japanner Tsubasa Hasegawa. Maar hij corrigeerde onmiddellijk. Dai Dai Ntab zette even verder in die bocht ook zijn schaats verkeerd neer en ging in de belangrijkste race van het seizoen onderuit.


Smeekens: "Ik dacht dat het toch een heel strakke rit was. Ik was ervan uitgegaan dat 34,5 nodig zou zijn voor de winst. En dan rijd je het zelf en moet je nog vier ritten wachten. Kwam er ook nog een ijspreparatie tussen."

Statistieken

Sprinten op de schaats is op wereldkampioenschappen het terrein van de Aziaten, zeggen de statistieken. Van de achttien titels op de 500 meter sinds 1996 gingen er twaalf naar Japanse en Zuid-Koreaanse schaatsers.


Bij de vrouwen gaat die statistiek niet helemaal op: zeven op achttien. Maar met de Japanse Noa Kodaira (winnende tijd: 37,13), die door een verblijf in Nederland een paar woorden Fries spreekt, de thuisrijdster Sang Hwa Lee (zilver) en de Chinese Jing Yu was er in de Gangneung Oval een Aziatisch podium.


Misschien is het niet voor niets dat Smeekens wel de 'Japanner uit Salland' wordt genoemd. Zijn diepe zit en het donkere haar waren ooit aanleiding voor die bijnaam. Op het hoofd werd een grijs haartje gesignaleerd. "Zolang ik niet kaal word, vind ik het best."


Smeekens, Ntab en Ronald Mulder (vijfde) namen risico's. Dat moet meer dan vroeger, want de kleinste hapering in het zorgvuldig afgestelde sprintlijf kan je de titel kosten. Zowel bij het WK als op de Spelen wordt de 500 meter in één race beslist. Het is dus meteen alles of niets.


Jarenlang kregen de sprinters twee pogingen: een in de binnen- en een in de buitenbaan. Dat lijkt eerlijker, omdat een start in de binnenbaan voordeliger werd geacht. Dan kan een schaatser namelijk na driehonderd meter met de hoogste snelheid gemakkelijker de buitenbocht doorkomen.

Spektakel

De schaatsautoriteiten kozen echter voor spektakel. Het schrappen van de tweede 500 meter maakte het mogelijk een nieuw onderdeel (de massastart, een minimarathon over zestien ronden) aan het WK- en olympisch programma toe te voegen.


Bovendien, zo luidde het argument, beschikten de schaatsers inmiddels over voldoende technische vaardigheid om met de hoogste snelheid ook de scherpe binnenbocht aan te kunnen. De meeste schaatsers zijn het daarmee oneens, maar leggen zich bij de beslissing van de Internationale Schaats Unie neer.

Achtervolgers winnen ook

Als ze niet onderling ruziemaken, zijn de wereldtitels in de ploegenachtervolging voor de Nederlanders. Dat was in Gangneung opnieuw het geval. Ireen Wüst, Marrit Leenstra en Antoinette de Jonge zegevierden voor de trio's van Japan en Rusland.


Bij de mannen ging het bijna mis. Jan Blokhuijsen was de zwakke schakel in het drietal, dat verder bestond uit Douwe de Vries en Jorrit Bergsma. Daardoor dreigde even Nieuw-Zeeland voor een verrassing te zorgen. Het team onder leiding van Peter Michael, dat alles zelf moet bekostingen en alleen familie en vrienden als sponsor heeft, werd tweede. Noorwegen eindigde als derde.


Een nederlaag leed Nederland bij de verkiezing van de ISU-atletencommissie. De schaatsers kozen voor de Poolse Luiza Zlotkowska. Oud-sprintster Margot Boer was de Nederlandse kandidate, de Chinese Beixing Wang werd evenmin gekozen. Als een van de laatste sportbonden heeft de ISU een dergelijke commissie, van vijf recente gestopte schaatsers, ingesteld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden