Qat-gebruik

Geen qat meer, maar wel geld en tijd voor het gezin

Inwoners van de Somalische hoofdstad Mogadishu lopen langs gesloten qat-stalletjes.Beeld REUTERS

Nu de import van het stimulerende middel qat stilligt, moeten Somalische gebruikers het zonder doen. 

“Dank u wel coronavirus. We hebben nu eten en geld.” De opmerkelijke dankbetuiging komt uit de mond van de 9-jarige Sumeya in de Somalische hoofdstad Mogadishu. Het meisje voegt er snel aan toe: “Maar besmet ons alstublieft niet”, zegt ze tegenover het persbureau Reuters. Met de komst van het virus is half maart een verbod op luchtverkeer afgekondigd waardoor het licht stimulerende middel qat nauwelijks nog het land inkomt. Het grootste deel van het inkomen van de vader van Sumeya ging op aan het gebruik van het middel. 

In Somalië is het kauwen op qat-blaadjes, waardoor amfetamine vrijkomt, een dagelijks terugkerend, wijdverbreid sociaal gebeuren. Naar schatting driekwart van de gebruikers zijn mannen. Qat wordt normaliter vers aangevoerd, veelal door de lucht, uit de buurlanden Kenia en Ethiopië. Volgens de Somalische overheid kwam er dagelijks een hoeveelheid qat ter waarde van anderhalf miljoen euro het land binnen. 

2500 euro kost qat een Somalische gebruiker op jaarbasis

Rond het middaguur lagen de bundels van rode takjes met felgroene blaadjes overal te koop. Na lunchtijd verzamelden gebruikers zich in groepjes en begonnen te kauwen met zoete frisdrank binnen handbereik omdat qat een bittere smaak heeft. Ondanks het stimulerende effect komt er ‘s middags meestal weinig terecht van werken. De gebruikelijke 8-urige werkdag werd in veel gevallen met een paar uur verkort. 

Een bundeltje van veertig takjes qat, genoeg voor het gebruik op één dag, kost normaal tussen de 7 à 8 euro. Op jaarbasis is dat 2500 euro, een vermogen in het land waar het gemiddelde inkomen per jaar rond 200 euro ligt.

Er wordt momenteel nog wel qat Somalië binnengesmokkeld maar met een prijs van rond 100 euro voor een bundeltje ligt het ver buiten het bereik van de meeste gebruikers. 

Helpen bij het koken

Mohamed Nur Farah, de vader van Sumeya, gebruikte de afgelopen 20 jaar dagelijks qat. Nu komt hij ’s nachts niet meer thuis met een bijna lege portemonnee. “Ik help mijn vrouw bij het koken. Dat heb ik nog nooit gedaan”, vertelt hij Reuters. 

Terwijl wordt gezegd dat qat niet verslavend is, lijken gebruikers toch te lijden aan ontwenningsverschijnselen. Jaamac Guutaale, een politieke analist, twittert: “Het gebrek aan qat eist z’n tol. Ik slaap slecht en ben soms paranoïde.” 

Dat soort klachten worden door burgemeester Omar Filish van Mogadishu, de hoofdstad, opzijgeschoven. Hij toont zich opgetogen tegenover de lokale media omdat hij gelooft dat er nu in zijn stad minder misdaad en huiselijk geweld is.

Lees ook: 

Opnieuw is Somalië ondergedompeld in rouw na een zware bomaanslag

Niemand heeft de verantwoordelijkheid opgeëist voor de truckbom in Mogadishu. Al-Shabaab lijkt erachter te zitten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden