Geen pauze in het proces

Zomer! We drijven op een rimpelloze zee de Bermudadriehoek van het nieuws binnen. De vakanties breken aan en ergens hebben we afgesproken dat het nieuws, het binnenlandse tenminste, verdwijnt of eenvoudig ophoudt te bestaan tot we straks gebruind weer zijn teruggekeerd.

Zulke afspraken bestaan natuurlijk niet, want het nieuws trekt zich van de seizoenen weinig aan, zelfs het binnenlandse niet, er brandt altijd wel ergens een toren van een bankgebouw en in hopelijk koele binnenkamers probeert men een regering te vormen.

Niettemin zoekt men bij krantenredacties naar tijdloze series die de luwte moeten helpen overbruggen, want nieuws bestaat ook bij de gratie van de afnemers ervan – en daarvan trekken er nu eenmaal heel veel het land uit, ook onder de redacteuren, zodat toch de indruk blijft dat ook het nieuws zelf met hen op vakantie gaat en zich op Franse campings alleen nog manifesteert in zware Telegraafkoppen over files naar de vaderlandse kust.

Komkommertijd. Als een jaar een dag zou zijn, dan is de zomervakantie onze siësta.

Zelf reis ik vandaag weer naar München, niet voor vakantie. Daar in München, Sommerloch (het Duitse equivalent van onze komkommertijd) of niet, vinden deze week nog rechtszittingen plaats in het proces tegen Ivan Demjanjuk, en ook midden juli nog, en begin augustus. Het is een zaak die zich geen siësta veroorloven kan, met het oog op de hoge leeftijd van de aangeklaagde. Maar desondanks is een spoedig vonnis niet in zicht, er staan zittingen gepland tot aan de Kerstdagen, zodat een oordeel waarschijnlijk pas volgend jaar geveld gaat worden – als het al zo ver komt. Mocht de aangeklaagde overlijden of fysiek niet langer in staat zijn de zittingen bij te wonen, stopt het proces, en rest ons alleen al datgene dat in de loop van de maanden is opgewoeld – een schuldvraag en het moeizame onderzoek ernaar.

Zelf ben ik in een poging de gruwel van een ander kant te benaderen al in het rijk van de fictie afgedaald, en lees passages in ’De welwillenden’ – de lijvige roman van Jonathan Littell. Hoofdpersonage is ene Max Aue, een hoge officier van de SS. Hij maakt een inspectietocht door het gebied van het General Gouvernement, het door Duitsland bezette deel van Polen waar zich de vernietigingskampen bevonden – het mogelijke werkterrein van Demjanjuk. Wie fictie bedrijft, moet de feiten kennen, zei Littell over zijn omstreden roman, en hij las honderden werken over de oorlog. Het zou kunnen dat zijn hoofdpersonage aan de bar van het Deutsche Haus in Lublin een SS-onderofficier uit Sobibor tegenkomt, met een pul bier, en dat die om zijn werk te beschrijven met de punt van zijn laars een wrijvende beweging over de vloer maakte, alsof hij iets vermorzelde. Maar het raadsel van het Kwaad – dat blijft even duister.

In het proces tegen Demjanjuk valt geen Sommerloch, geen zomergat, maar anderszins zijn er nog grote gaten, die zich nimmer meer met nieuws laten vullen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden