Geen ouders, geen geld, maar wel aidswees

(Trouw)Beeld AFP

Veel kinderen in Zuid-Afrika komen er alleen voor te staan als gevolg van de aidsepidemie. „We hebben niks meer”, zegt Thapelo (17).

In het township Katlehong, even onder Johannesburg, wonen de neven Thabiso (18), Ntabiseng (18) en Thapelo (17) samen met hun nichtje Dineo (21). Hun moeders waren zussen; ze zijn de afgelopen jaren overleden aan aids. Grootmoeder Thankiso Matlabe nam de zorg op zich. Het gezin leefde van haar pensioen van 1050 rand per maand, plus de 640 rand pleegzorgtoelage die oma kreeg voor Thapelo. Bij elkaar zo’n 150 euro per maand.

In juli dit jaar overleed de zeventigjarige grootmoeder. Met haar viel ook het inkomen weg.

„De kinderen hebben het vreselijk zwaar”, zegt jeugdwerkster Eleanor Mosia . „Niet alleen omdat ze pas hun oma hebben verloren, maar ook omdat ze nu volledig zonder geld zitten. Als de ontvanger van de pleegzorgtoelage overlijdt, stopt de uitkering ook.”

Mosia werkt voor de vereniging van jeugdwelzijnswerkers NACCW. Deze organisatie heeft in Zuid-Afrika 69 zogenoemde Isibindi-projecten opgezet. De NACCW biedt daarin – samen met lokale (veelal kerkelijke) organisaties – steun aan het groeiende aantal oma- en kindergezinnen. Jeugdwelzijnswerkers proberen bijvoorbeeld alleenstaande kinderen onder te brengen bij familie, en helpen bij bijstandsaanvragen. Daarnaast bieden de Isibindi-projecten naschoolse opvang, huiswerkbegeleiding en een warme maaltijd.

In Katlehong gebeurt dat in de Anglicaanse kerk in de wijk Kathorus. In het keukentje staan twee enorme pannen op het vuur, één met maïspap en één met een groenteprutje. De kerk verzorgt het eten, dat door vrijwilligsters wordt gekookt. Zodra de scholen uitgaan, komen hier zo’n 240 buurtkinderen een warme hap halen. Het Isibindi-project houdt in totaal zo’n drieduizend kwetsbare townshipkinderen in het oog, waarvan 10 procent in kinder- of omagezinnen woont.

Eleanor Mosia is de vaste begeleidster van de vier alleenstaande jongeren. Die zitten allemaal nog op school, en ze zijn ook vastbesloten hun school af te maken, vertelt ze. Dat is best bijzonder. „Als je geen geld hebt, is het heel verleidelijk om school te laten vallen om werk te zoeken.”

Het viertal staat er niet helemaal alleen voor. Een zus van hun oma heeft zich hun lot aangetrokken en is bereid om bij de kinderen in te trekken. Maar deze 61-jarige Blantina Matlabe krijgt geen enkele uitkering. Mosia gaat er samen met de Anglicaanse dominee op huisbezoek.

In het uitgeleefde woninkje getuigen een televisie en een stereoset van betere tijden. Blantina zit uitgeput op een stoel; ze heeft suikerziekte en is ook hiv-positief. Thapelo en Thabiso zitten er stil naast. „Toen mijn oma stierf, veranderde alles. Er stond nog iets van tien rand op haar bankrekening”, zegt Thapelo zacht.

„We hebben niks meer. In de schoolvakanties probeer ik wat geld te verdienen met los werk, dan krijg ik soms vijftig rand als ik voor iemand in de tuin werk.” Blantina vertelt dat ze geregeld bij de buren om eten moet bedelen. De tranen rollen over haar wangen. „Ik wou dat ik kon werken, ik kan nu niets doen voor deze kinderen. Maar ik kan ze ook niet aan hun lot overlaten. Het zijn opgroeiende jongeren. Ik moet toch opletten dat Dineo niet bij een crimineel intrekt, of dat de jongens niet gaan stelen van de honger.”

Volgens de jeugdwelzijnswerker zou het goed zijn als de overheid kinderen in zo’n situatie ook zou steunen met voedselpakketten. „Er bestaat wel een fonds voor tijdelijke bijstand, maar van de gemeente begreep ik dat de overheid dit programma heeft gestopt.” De Anglicaanse dominee brengt diezelfde avond nog een zak maïsmeel en een zak bonen langs.

Pakistaanse politiefunctionarissen dragen een gewonde collega weg na een aanslag bij de opleidingsschool voor commando?s in Lahore. (FOTO AFP)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden