Geen orakel

Maartje Wortel

Een groep studenten van de VU zit bij mij in de woonkamer; ze gaan op initiatief van hun gastdocent Niña Weijers bij verschillende schrijvers op bezoek om in kleine kring te praten over literatuur en dus: over het leven. Op een gegeven ogenblik vraagt een van de studenten hoe ik de toekomst voor me zie. Ze licht haar vraag nader toe: ze bedoelt niet hoe ik mijn eigen individuele toekomst voor ogen heb, maar die van de wereld, of ik antwoord kan geven op de vraag hoe de toekomst van 'onze generatie' eruit zal zien.

"Ik ben geen orakel", zeg ik. "Maar volgens mij is twijfel altijd goed en angst onnodig, misschien zelfs onzinnig. Het gaat om vertrouwen. Hoe ellendig het leven ook wordt of is, er begint op datzelfde moment - meestal zonder dat je het doorhebt - altijd iets nieuws."

De studenten knikken tevreden, hier kunnen ze iets mee, ze hangen niet aan het verleden, ze willen, ondanks al hun angsten en onzekerheden, nieuwsgierig vooruit. Onhandig, onwennig, moedig.

Als de studenten weg zijn denk ik aan het feit dat alles continu in beweging blijft en er op hetzelfde moment amper verandering optreedt. Ik ben weer alleen, precies zoals voor de komst van de studenten. Er is iets beëindigd, er is iets begonnen. Soms is zo'n overgang duidelijk waar te nemen: wanneer je een nieuw huis koopt, een geliefde begraaft, een nieuw jaar inluidt. Je komt in een nieuwe ruimte en tijd terecht, je moet iets bevechten, verkennen, verwerken; je zou het in zekere zin kunnen vergelijken met het lezen van een tekst, zelfs al is het deze column; je moet je iets 'onbekends' eigen gaan maken of je er in ieder geval toe verhouden.

P.F. Thomése schreef vorig jaar vier lezingen (tevens voor de VU-studenten) die gebundeld zijn in het boekje 'De werkelijkheidsverbeteraar'. Hij schrijft over de kunst van het lezen onder andere de volgende passage: "Lezen lijkt verdomd veel op het leven zelf. Je kijkt ernaar en zou er eindelijk weleens aan willen beginnen. Maar dat is onmogelijk, want elke noot die gespeeld wordt is al weg. Iets wat je hoort, is al geweest. Leven, d.w.z. beseffen dat je leeft, doe je altijd pas achteraf. In die zin is het leven net lezen: men ervaart het als het is afgelopen."

Ik weet niet zeker of ik het in dezen volledig met Thomése eens ben, soms doe je iets; je leest, je danst, je vrijt, je praat en je kunt het direct ervaren, je valt samen met het moment. Precies daar (op dat ene moment) ligt geloof ik het geluk. Of misschien moet ik zeggen: een ander soort geluk dan wanneer je achteraf pas beseft wat je hebt gedaan, gezien, meegemaakt.

Toch klinkt wat Thomése schrijft waar en goed. Bovendien betekent het dat u na het lezen van dit stukje op iets terug kunt kijken. Of beter nog: opnieuw aan iets kunt gaan beginnen.

Maartje Wortel

is schrijver en columnist. Haar verhalenbundel 'Er moet echt iets gebeuren' verscheen onlangs bij de nieuwe uitgeverij Das Mag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden