'Geen onderwerp maakt zoveel los als passend onderwijs'

Nooit zag vakbondsvoorzitter Michel Rog van CNV Onderwijs zijn leden zo verontwaardigd en klaar voor de barricaden. Hij riep ze dinsdag op tot een staking tegen bezuinigingen op het passend onderwijs voor zorgleerlingen. Maar de minister bedacht zich.

Onderwijsminister Marja van Bijsterveldt (CDA) keerde woensdag op haar schreden terug. Ze liet de Tweede Kamer die avond in een brief weten bezuinigingen op het passend onderwijs een jaar uit te stellen. Ondanks dat de CDA-fractie haar een dag eerder nog steunde en de achterban negeerde. Toen zag de fractie er geen been in moties te verwerpen die de bezuiniging van 300 miljoen euro moesten afzwakken. Terwijl CDA'ers zich nog geen twee weken daarvoor op een congres tégen deze kabinetsplannen uitspraken. Snijden, oké, maar niet te veel en te snel. Aan die laatste wens hebben de minister en haar staatssecretaris nu gehoor gegeven.

Vakbondsvoorzitter Michel Rog van CNV Onderwijs is in zijn nopjes. De maatregelen worden een jaar uitgesteld en vervolgens uitgesmeerd over drie jaar. Het jaar uitstel betaalt Van Bijsterveldt door de voorgenomen extra prestatiebeloning voor leerkrachten en maatschappelijke stages te schrappen. Daar zat tóch niemand op te wachten, volgens Rog. Toch blijft die 300 miljoen euro als een zwaard van Damocles boven de hoofden in de onderwijssector hangen. "We begrijpen dat het kabinet moet bezuinigen, maar doe dat niet op het passend onderwijs. Van Bijsterveldt wilde tot nu toe alleen praten over hoé. Dat was onderhandelen met onze rug tegen de muur. Uit haar brief begrijp ik dat ze nu openstaat voor alternatieven. Het is ook de vraag of het hele onderwijs zo'n forse aderlating aankan. Maar tot 2015 kan nog veel gebeuren."

Uw leden waren woest en riepen om harde acties, vertelde u eerder. CNV Onderwijs riep hen dinsdag op tot een staking op 19 mei. Dat gebeurt niet snel bij het Christelijk Nationaal Vakverbond.
"Staken zit niet in onze genen. We luisteren naar wat in het maatschappelijk middenveld leeft, zowel bij de werknemers als werkgevers. Door overleg proberen we oplossingen te vinden. Maar ik ken geen onderwerp dat zoveel losmaakt als passend onderwijs. Leden wilden dit niet over hun kant laten gaan en waren bereid het werk langdurig neer te leggen. Geen natuurlijke reactie van CNV-leden. Ze zijn in andere situaties veel gematigder en pluriformer in hun mening. We riepen de staking dus vol overtuiging uit."

En die is nu van de baan?
"Ik ben blij dat de scherpe kantjes van deze verschrikkelijke bezuinigingen af zijn. We gaan niet staken. We willen graag meepraten over invulling van de maatregelen."

Het zogeheten passend onderwijs voor zorgleerlingen is een stelselwijziging waar u niet tegen bent. U hebt moeite met het korten op deze stelselwijziging.
"Klopt. Het gaat over leerlingen die extra zorg en begeleiding nodig hebben. Kinderen met een autisme of ADHD draaien vaak gewoon mee op een reguliere school. Ambulant begeleiders helpen ze daarbij. Anderen, zoals blinden, zitten op speciale scholen. Onderdeel van het passend onderwijs is dat rugzakkinderen geld voor hun extra onkosten niet meer in een individueel 'rugzakje' meekrijgen. Verschillende scholen in een regio kijken straks samen, met een collectieve portemonnee, naar de beste oplossing voor zo'n leerling."

Waarom hakken bezuinigingen op dit veranderingstraject er zo in?

"Het kabinet wil grotere klassen op speciale scholen ofwel minder leerkrachten. Dat kost drieduizend banen en veel expertise. De stelselwijziging moet er ook voor zorgen dat meer zorgleerlingen hun plek vinden in het reguliere onderwijs.

Maar daar wil het kabinet 9000 banen van ambulant begeleiders schrappen. Dat zijn de specialisten die zorgleerlingen en hun leerkrachten nu al opvangen. Zo gooi je het kind met het badwater weg. Zorgleerlingen hebben meer en speciale aandacht nodig. Daar zijn reguliere leerkrachten niet voor opgeleid en het kost ze teveel tijd. Ze krijgen de zorg zonder de expertise. Hou de ambulant begeleiders daarom in huis, anders zal de onderwijskwaliteit dalen.

Voor alle kinderen."

Waar moet die 300 miljoen euro dan vandaan komen?

"Sinds een aantal jaren zijn schoolboeken in het voortgezet onderwijs gratis. Het is een inkomensmaatregel van het vorige kabinet met geld uit de onderwijspot. Raar. Voorheen gold dit enkel voor ouders die de boeken echt niet konden betalen. Andere ouders betaalden een bijdrage. Wanneer we deze maatregel terugdraaien levert dat, jawel, 300 miljoen euro op. Politici zeggen dat ze dit uit principe niet kunnen doen. Maar in het regeerakkoord staat dat 30 miljoen euro op diezelfde schoolboeken bezuinigd wordt in 2014. Voor hun principes koop ik dus weinig, ze zetten deze zelf op de helling."

Van uw vier speerpunten is de minister er vooralsnog aan één tegemoet gekomen. Tevreden?

"Vertraging van de doorvoering was er één van en dat is gelukt. Het totale budget van sommige speciale scholen zou door een combinatie van bezuinigingsfactoren met 65 procent gekort worden. Dat overleven ze niet en de leerlingen kunnen dan niet meer naar school. Nu hebben we meer tijd om over betere oplossingen te praten. Door de extra tijd helpt natuurlijk verloop in personeelsbestanden ook mee. Daarbij, met het uitsmeren van de maatregelen valt een deel ervan in de nieuwe kabinetsperiode. Dat biedt wellicht perspectieven.

Het lijkt erop dat de minister over ons tweede speerpunt, de alternatieven, wel wil praten en ze noemt in de brief ook expertisebehoud. Hierop hebben we steeds gehamerd.

En die forse 300 miljoen euro, daar moeten we het nog eens over hebben."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden