Ombudsman

'Geen misstand' is niet nieuwswaardig genoeg voor een opening van de krant

Adri Vermaat, de ombudsman van Trouw.Beeld Maartje Geels

Een lezer vindt dat Trouw het in haar berichtgeving over forensisch psychiatrische kliniek Altrecht Aventurijn in Den Dolder op een journalistiek cruciaal moment liet afweten. 'Ik miste het reflecterende bewustzijn', schrijft hij. 'Die instelling en haar medewerkers verdienen een faire pers. Er zijn immers frames die werken als mokerslagen'.

Op de afdeling Roosenburg van Aventurijn verbleef Michael P., de verdachte van de moord op Anne Faber. Hij resocialiseerde er na een celstraf en genoot vrijheden, die na zijn aanhouding tot een storm van kritiek leidde. Zelfs bereikten doodsbedreigingen medewerkers van de kliniek. De lezer, een theoloog, baseert zijn kritiek primair op een kop op de voorpagina van Trouw van 28 november: 'Minister gelast opnamestop Den Dolder' (online verschenen met de kop 'Cliëntenstop voor kliniek Den Dolder: Eérst moet de zorg verbeteren', red.). Aanleiding was een rapport van twee inspecties dat verband hield met de zorgelijke situatie in de kliniek.

De lezer heeft zonneklaar een punt waar hij zegt dat de kop feitelijk onjuist is. De opnamestop geldt voor mensen met een ernstige stoornis, die onder optimale omstandigheden in aanmerking zouden komen voor afdeling Roosenburg. Aan de kop is discussie voorafgegaan. Voor het uiteindelijke resultaat werd gekozen vanwege de herkenbaarheid. Met 'Den Dolder' in de kop was het onderwerp meteen voor iedereen duidelijk. Dat was een op zich begrijpelijke, maar ongelukkig uitgepakte redenering. De kop, niet van de verslaggeefster, dekte de lading niet omdat in het artikel duidelijk was aangegeven dat de opnamestop alleen Roosenburg treft.

Hard, prikkelend en helder

Wie het artikel las, wist meteen dat de opnamestop niet voor heel Altrecht Aventurijn van toepassing was. Tegelijk liet de kop van de nieuwsopening op deze voorpagina zien hoe belangrijk die is als uithangbord van de krant en hoeveel nauwkeurigheid die vereist. In de journalistiek is het een ongeschreven regel dat zo'n kop liefst hard, prikkelend en helder moet zijn. Redactioneel, maar ook commercieel heeft dat een aantrekkelijk effect. Het eerste waar een klant in een kiosk bij de krantenrekken op aanslaat zijn koppen op de voorpagina's. Een feitelijke onjuistheid in de kop zal de klant zelden persoonlijk benadelen of schofferen. Bij gebeurtenissen met grote nieuwswaarde kan de uitwerking van een half ware en half onjuiste kop voor een instelling en haar met ziel en zaligheid betrokken medewerkers daarentegen negatief uitpakken.

Bij 'Den Dolder' is dat de crux. 'In het inspectierapport is nergens sprake van misstanden, laakbaar gedrag of mismanagement bij afdeling Roosenburg', schrijft de lezer. 'Het rapport constateert dat Roosenburg 'op onnavolgbare wijze maatregelen neemt' en dat er geen reden is om in te grijpen in de bestaande zorg. Een kop als 'Geen sprake van misstanden in Den Dolder' zou passender zijn geweest'. Toch zou een dergelijke kop niet de krant hebben gehaald, al was het vanwege de erkende drugsproblematiek binnen de kliniek. 'Geen misstand' mag dan best nieuws bevatten, voor een opening van de krant wordt zo'n constatering doorgaans onvoldoende nieuwswaardig bevonden.

Juist om Roosenburg niet meer te belasten, vroeg de Trouw-verslaggeefster een woordvoerster of, wanneer elke andere forensisch psychiatrische instelling door twee inspecties onder een vergrootglas waren gelegd, de uitkomsten niet dezelfde zouden zijn geweest. De woordvoerster ontliep de vraag, maar vertelde wel dat de gesignaleerde personeelstekorten ook elders spelen. Het ethische dilemma sloeg de verslaggeefster bij het schrijven van haar artikel niet over. "Journalistiek was dat relevant omdat na de dood van Anne Faber een groep mensen het 'systeem' de schuld gaf. Was het inspectieonderzoek koren op de molen van de 'systeemcritici'? Nee, niet helemaal, want met de kwaliteit van de zorg was niets mis. Wél met de personele bezetting en beschikbaarheid van drugs in de afdelingskliniek."

Zo is de kritiek op de kop weliswaar uitvergroot, maar hierom niet minder behartenswaardig.

Lees hier eerdere bijdragen van de Ombudsman

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden