Geen miljardenverrassing meer: kabinet bewaakt het zorgbudget

Personeel van het Zaans Medisch Centrum in Zaandam.Beeld ANP

Professionals zoals artsen, zorgverzekeraars en patiëntenorganisaties kunnen straks nog steeds kwaliteitseisen opstellen. Maar het kabinet gaat over extra hoge kosten.

Het kabinet wil weer baas worden over de eigen portemonnee; op het ministerie van volksgezondheid ligt een wetswijziging klaar die regelt dat het kabinet beslist als met extra eisen aan de zorg veel geld gemoeid is. Nu zit het kabinet vast aan 2,1 miljard euro aan extra uitgaven. De Kamer wilde de zorg in verpleeghuizen verbeteren en liet onafhankelijk nieuwe kwaliteitseisen opstellen. De Nederlandse Zorgautoriteit schreef vervolgens het bedrag op het prijskaartje.

Het extra geld voor de verpleeghuizen kwam als een schok voor Den Haag. De Tweede Kamer had zonder dat zelf voldoende te beseffen in 2016 aan het Zorginstituut en de Nederlandse Zorgautoriteit opdracht gegeven om kwaliteitseisen op te stellen voor de verpleeghuiszorg waarvan de kosten vervolgens betaald moeten worden door het kabinet.

Manifest

‘Een onaangename verrassing’, noemden betrokkenen bij de kabinetsformatie afgelopen zomer de verplichting 2,1 miljard euro uit te trekken voor de verpleegzorg. Het zette de besprekingen voor een groot deel vast. De vier formerende partijen hadden allen zo hun wensen: geld voor defensie, het klimaat en onderwijs, maar de 2,1 miljard euro (tot 2021) moest sowieso op tafel komen.

In de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen begin vorig jaar was er veel beroering over de kwaliteit van de verpleegzorg. Schrijver Hugo Borst en ex-mantelzorger Carin Gaemers kwamen in een manifest met voorstellen voor verbetering en op diverse partijcongressen mocht het duo deze boodschap verkondigen. De hele Tweede Kamer eiste onafhankelijke kwaliteitseisen. Toenmalig staatssecretaris Martin van Rijn waarschuwde dat dit financiële gevolgen zou hebben en de Nederlandse Zorgautoriteit becijferde die op 2,1 miljard euro.

Van links tot rechts was de stemming aan het Binnenhof dat er extra geld moest komen voor de zorg maar de politiek, met name de partijen aan de formatietafel, wilde zelf graag beslissen hoeveel. Tijdens de formatie lieten VVD, CDA, D66 en ChristenUnie nog uitzoeken of de uitgaven aan de verpleeghuizen juridisch in beton gegoten waren. Dat bleek inderdaad het geval. Daarom staat er nog in het regeerakkoord dat er ‘structureel 2,1 miljard euro besteed wordt aan nieuwe normen’, maar werd tegelijk besloten dat in het vervolg de politiek weer gaat over de kosten van de zorg.

In het conceptwetsvoorstel van de ministers Hugo de Jonge van volksgezondheid en Bruno Bruins van medische zorg staat dat bij nieuwe kwaliteitseisen die veel geld kosten het kabinet beslist over de uitgaven. “Zo kunnen wij de kosten van de collectieve (zorg)uitgaven beheersen.”

Veto

De ministers erkennen dat er bij de opstelling van de regels onvoldoende duidelijkheid was over de financiële gevolgen. Nog steeds zullen straks door professionals zoals medisch specialisten, zorgverzekeraars en patiëntenorganisaties kwaliteitseisen worden opgesteld. Maar de ministers van volksgezondheid en medische zorg gaan over het budget ‘als het risico bestaat op zeer hoge kosten’.

Zij denken dat meestal aan de eisen kan worden voldaan maar dat in een ‘zeer beperkt aantal gevallen’ de minister een veto uitspreekt over extra uitgaven.

De komende weken kunnen maatschappelijke organisaties reageren op het concept. Daarna gaat het wetsvoorstel voor advies naar de Raad van State en in de zomer wordt het aan de Tweede Kamer voorgelegd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden