Geen leedvermaak over teloorgang van minizuil

Een groot aantal vrijgemaakt-gereformeerden was vorige week naar de boekwinkel in Zwolle gekomen. ChristenUnie-leider Arie Slob, vrijgemaakt, ondervroeg Trouw-commentator en chef buitenland Stevo Akkerman over zijn boek 'Donderdagmiddagdochter'. Akkerman beschrijft in dit boek het verlies van zijn dochter Evy Elise en de ontwikkeling van zijn geloof.

Het bijzondere was dat Arie Slob onze Trouw-collega had uitgenodigd. Het boek had in vrijgemaakte kringen nogal wat losgemaakt. Niet alleen zijn relaas over het verlies van zijn dochter had indruk gemaakt, maar vooral de indringende beschrijving van zijn geloofscrisis. Ex-vrijgemaakte Akkerman gelooft nog steeds, schrijft hij, maar 'met gaten'. Het is niet het rotsvaste geloof zoals men dat beleed in de 'enige ware kerk'. Er zijn geloofsvragen die niet te beantwoorden zijn.

Die mini-zuil van deze gereformeerden is aan het vergruizen. De politieke partij, het GPV, is opgegaan in de ChristenUnie, het Nederlands Dagblad is een 'gewone' christelijke krant geworden, en tal van andere organisaties haalden 'vrijgemaakt' van de gevel. Sinds het geloof in de 'enige ware kerk' is opgegeven zijn leden zoekende of ze zijn vertrokken. De generale synode van de vrijgemaakte kerk beraadt zich intussen over de toekomst en sluit een samengaan met andere kerken niet uit.

Dit was ook de aanleiding voor Gerrit-Jan KleinJan, collega van de redactie religie & filosofie, om een tweeluik te schrijven over de teloorgang van de zuil. Vorige week zaterdag schreef hij over het ontstaan van de zuil, die rechtstreeks te maken had met de overtuiging van deze gereformeerden dat zij het enige ware geloof hadden. Wie dat geloof aanhing kon dus nauwelijks buiten deze wereld existeren.

Vandaag staat er van zijn hand een interview in de krant met drie generaties van de vrijgemaakte familie Kamps. Wat ooit een overtuigde keuze was van opa en oma, zijn vragen voor de kinderen, terwijl een kleinkind er afstand van heeft genomen.

Kleinjan schrijft in zijn tweeluik over de teloorgang van de vrijgemaakt-gereformeerde wereld met afstandelijkheid, maar ook met een zekere compassie. Een geheel andere wijze van verslaggeving dan aan eind jaren tachtig, begin jaren negentig, toen deze krant de minizuil min of meer beschreef als een - vriendelijk geformuleerd - exotisch gezelschap. Er was sprake van een groot cultuurverschil tussen Trouw, opgericht door gewone gereformeerden tijdens de Tweede Wereldoorlog, en de vrijgemaakten.

Trouw had begin jaren negentig een ex-vrijgemaakte als columniste, Aleid Schilder, bekend van haar boek 'Hulpeloos maar schuldig', waarin ze een relatie legde tussen geloof en depressie. In kerkelijke kringen deed haar boek destijds veel stof opwaaien. Kenmerkend voor het cultuurverschil is een citaat uit een verslag in deze krant uit 1992: "Het eerste optreden van mevrouw Schilder voor een vrijgemaakt gehoor eindigde in een woordenwisseling met de zaal (...) De verschillen hadden vooral betrekking op een mogelijke norm voor menselijk handelen (Schilder: "in mezelf", zaal: "in de Bijbel") en de verlossing van schuld (Schilder: "door mezelf", zaal: "door Jezus Christus").

Hoe anders was vorige week de ontmoeting tussen Akkerman en Slob in Zwolle. De zekerheden van toen zijn ingeruild voor geloofsvragen. In het ontbreken van enig triomfalisme over de zoektocht van de vrijgemaakten zit de compassie van KleinJan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden