Geen klachten uit schuldgevoel

Hoe goed of slecht zijn de kinderdagverblijven? Ingewijden waarschuwen voor laksheid nu de vraag naar opvang steeds groter wordt. Vandaag het tweede en laatste deel van het opvoeddebat 'Kwaliteit in de kinderopvang'

Henriëtte Lakmaker

Leidsters in de kinderopvang hebben vorige week alweer voor de tweede keer gestaakt deze maand: voor geld maar vooral tegen de dreigende versoepeling van de opleidingseisen. Dat gaat ten koste van de kwaliteit van de crèche, vrezen de leidsters.

En die staat al onder grote druk, meldde Trouw op 7 november. Voorzitter Gjalt Jellesma van de Bond voor ouders in de kinderopvang (Boink) en Moon Rijven, oud-voorzitter van het Platform voor inspecteurs in de kinderopvang (Piko), spraken hun zorg uit over de verminderde aandacht voor veiligheid en pedagogisch beleid doordat er zo'n enorme vraag is naar opvang. Ouders werden uitgenodigd om hun ervaringen met kinderdagverblijven te melden in het e-maildebat op de Trouw-internetsite.

Volgens Jellesma zijn ouders met kritiek bang voor de gevolgen voor hun kind, en maken ze daarom hun klachten liever niet openbaar. Op de site kunnen ze anoniem blijven, maar desondanks blijft het er tot nu toe rustig. Enkele ouders uitten hun onvrede: ,,Nu een jaar ervaring met een kinderdagverblijf en zeer ontevreden daarover.' In een halfjaar, meldt deze vader, vielen er twee kinderen uit een stapelbedje. Er werken op zijn kinderdagverblijf 'net afgestudeerde meisjes' of uitzendkrachten zonder een EHBO-diploma. Bovendien staan ze vaak alleen voor een groep.

Voor deze 'toestanden' waarschuwt Boink regelmatig. Het zijn misschien uitzonderingen, maar als in de nieuwe wet basisvoorziening Kinderopvang geen strikte eisen worden vastgelegd met 'ingebouwde controle' worden zij wellicht regel.

Kan zijn, reageert Mark van Casteren vanuit New York, maar zijn kinderen zitten op 'peuterschooltjes' die zeker niet beter zijn dan in Nederland, eerder slechter. Bovendien is de opvang daar bijna onbetaalbaar.

Tel je zegeningen; in Nederland houden tweeverdieners, dankzij fiscale aftrek en subsidieregelingen, doorgaans genoeg over. De huidige voorzitter van Piko, Nico Vlaar, zet kanttekeningen bij de kritiek van voormalig collega Rijven. ,,Zij had te maken met willekeur en verschillend beleid per stadsdeel, maar in de nieuwe wet komt er een landelijk protocol voor het toezicht.' De inspectie zal worden uitgevoerd door GG en GD'ers, die bijscholing moeten volgen op pedagogisch gebied. Overigens wordt de wet, die op het programma staat voor 2003, met een jaar uitgesteld.

Sommige lezers willen het in hun reactie helemaal niet over kinderopvang hebben: zij zijn van nature tegen. F.B. de Jong vindt dat ouders niet beiden uit werken moeten gaan. ,,We weten allang dat de meeste problemen van kinderen ontstaan in gebroken gezinnen waar een van de ouders vaak of permanent afwezig is.'

Tot de kinderen uit huis zijn hoort de moeder thuis, zo heeft God het gewild en zo moet het gaan. Deze stellingname levert verreweg de meeste reacties op op de site van Trouw; over goede of slechte kinderopvang gaat het al gauw niet meer. Hebben we een stap overgeslagen, moeten we terug naar de vraag of een werkende moeder een slechte moeder is?

Feit is dat die twijfel op dit moment wordt overtroffen door de behoefte aan kinderopvang. Ondernemers voorzien daar graag in - dit jaar verdubbelde de groei van het aantal plaatsen voor kinderen - maar hebben vaak niet de juiste pedagogische achtergrond volgens Boink en oud-inspecteur Rijven.

Louis Tavecchio, sinds kort bijzonder hoogleraar kinderopvang aan de Universiteit van Amsterdam waar hij Marianne Riksen-Walraven heeft opgevolgd: ,,Veel mensen denken: het loopt wel los met mijn kind op de crèche. Bij scholen doen ze dat niet, daar kijken ouders eerder naar het niveau. Over een kinderdagverblijf hoor je vaak zeggen: ze gaan leuk met de kinderen om, er hangt een goede sfeer. Systematisch kijken naar het pedagogisch niveau komt er meestal niet van.'

Tavecchio hoopt binnenkort te kunnen beginnen met een groot onderzoek naar de effecten van kinderopvang op de ontwikkeling van kinderen. Daarbij is kwaliteit een van de factoren die een kind kunnen beïnvloeden, als het vier jaar lang meerdere dagen per week wordt 'opgevoed' door anderen. Tavecchio wil zeker niet te negatief zijn over de sector, maar ook hij weet niet of de kinderopvang nog op hetzelfde 'ruim voldoende' peil staat als in 1996.

In dat jaar deed hij onderzoek bij een groot aantal Nederlandse kinderdagverblijven. Deze kunnen wel degelijk in kwaliteit verschillen, zegt hij, en daar zal toch iets aan moeten veranderen. ,,Ik neem deel aan de expertgroep 'Pedagogisch klimaat' die de normen voor de inspectie moet gaan vaststellen. Behalve het aantal leidsters op een groep en de ruimte per kind bekijken we nu ook de ouderbetrokkenheid en het pedagogisch gehalte. Dat moet allemaal meetbaar en vergelijkbaar worden.' Controle blijft echter in handen van de gemeenten, waar altijd verschillende interpretaties zullen bestaan over zoiets als pedagogisch klimaat, zegt Tavecchio.

Zal het ooit mogelijk zijn om de kinderopvang op landelijk niveau door te lichten, zoals het voortgezet onderwijs jaarlijks wordt gemeten door de inspectie? ,,De term 'landelijke inspectie' is wel eens gevallen, maar ik zie het er niet zo gauw van komen.'

Het aantal kindplaatsen stijgt sneller dan verwacht. Maar zolang er wachtlijsten bestaan is de vraag 'voeden ze wel goed op' een standpunt vanuit de ivoren toren, zegt de hoogleraar. ,,En heb je je kind eenmaal op de crèche, dan bedenk je je wel drie keer om iets hardop te zeggen. Niet alleen uit vrees voor het kind', zegt Tavecchio.

,,Ik denk dat veel ouders, vooral moeders, een knagende twijfel voelen: kan ik dit eigenlijk wel doen, gaat het wel goed daar, wanneer ze zien dat hun kind huilend of stilletjes terugkomt. Dat houdt mensen waarschijnlijk ook tegen om hun kritiek te laten merken, vanuit een soort gêne: tenslotte zijn zij het zelf die het kind naar de crèche brachten.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden