Geen kippendieven en wulpse dames

Felicita Vos: Blauwe haren, zwarte ogen, De Roma-cultuur van binnenuit. Meulenhoff, Amsterdam. ISBN 9789029081528; 256 blz. euro 17,90

Felicita Vos (45) is schrijfster, dichter en werkzaam bij Osmose, adviesbureau voor multiculturele zaken.

’In de volksmond worden Roma ook wel zigeuners genoemd. Maar dat is een scheldwoord dat verwijst naar de Duitse term ziehender Gauner wat trekkende bandiet betekent. De juiste benaming is Roma. Niet iedereen is bekend met dat woord, merk ik regelmatig. Tijdens research voor dit boek stuurde ik minister Vogelaar van integratie een mail. Daarin vroeg ik hoe zij aankijkt tegen de integratie van Roma in Nederland. Ik kreeg antwoord van een ambtenaar: of ik met Roma een fictief figuur bedoelde. Ja, dat was verbijsterend. Ik heb daarna wel een gesprek gehad op het ministerie, hoor, en ook excuses.

In mijn leven heb ik nooit te maken gehad met zware discriminatie. Ik ben weliswaar met de Roma-cultuur grootgebracht, maar ik heb altijd in een gewoon huis gewoond, niet in een woonwagenkamp, en dat scheelt. Maar er waren altijd wel wat dingetjes: mijn ouders hadden moeite om een goede school te vinden voor hun kinderen, en ze moesten aanvankelijk een extra borg betalen bij de bibliotheek. Het argument was: zigeuners brengen hun boeken nooit terug. Maar ook daarvoor zijn er excuses gemaakt.

Roma worden echter wel voortdurend geconfronteerd met vooroordelen en stigma's. Roma, dat zijn kippendieven en wulpse dames, dat is zo'n beetje het beeld. De media werken daar helaas aan mee, die willen zigeuners en criminaliteit nogal eens in één adem noemen.

Met dit boek wil ik tegenwicht bieden en nuances aanbrengen. Ik laat zien dat er genoeg Roma zijn die het gemaakt hebben in het leven. Het is een bundel interviews met bekende en geslaagde mensen, in binnen- en buitenland, zoals zakenvrouw Sylvia Tóth, flamencodanseres Juana Amaya, danser en choreograaf Joaquin Cortès, zanger Reinard Dewus en orkestleider Tata Mirando. Zij vertellen over onze gezamenlijke cultuur, wat hun afkomst betekent voor hun leven en werk, hoe ze soms hebben moeten vechten om vooruit te komen.

In Nederland leven ongeveer tienduizend Roma. Bij de discussie over integratie van minderheden heeft vrijwel niemand het over hen. Dat is toch opvallend. Paul Scheffer schrijf in zijn boek ’Het land van aankomst’ dat het drie generaties duurt voordat je van integratie kunt spreken. Nu zijn Roma al vele generaties langer in dit land, maar een deel is er desondanks niet in geslaagd te integreren. Er is eerder sprake van segregatie.

Hoe komt dat, vraag je je af. Al te makkelijk wordt met de vinger naar Roma gewezen: zij zouden zich niet willen aanpassen. Natuurlijk kunnen we ons niet vrijpleiten, wij kunnen niet alleen de rol van slachtoffer spelen. Maar, zo schrijf ik, integratie is tweerichtingsverkeer. Je moet ergens in kúnnen integreren, en dat blijkt in Nederland niet altijd even makkelijk.

Het zou mooi zijn als de lezer van dit boek inziet dat de stereotiepe denkbeelden over ons gebaseerd zijn op vooroordelen en clichés en dat die geen recht doen aan onze rijke cultuur. Ik heb willen laten zien dat Roma, net als ieder ander volk ter wereld, bestaan uit gewone mensen die een volwaardige plaats in de samenleving verdienen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden