Geen interview met doldwaze Tenenbom

Een paar dagen geleden vroeg een zojuist in Berlijn gearriveerde collega-correspondent mij of Duitsers zich gemakkelijk laten interviewen. Ik vertelde hem dat je tot hoge omes en tantes haast geen toegang krijgt. Mensen in functie zijn ook lastig; die moeten het altijd eerst aan hun baas vragen. Gewone mensen en onafhankelijke geesten als kunstenaars zijn heel toegankelijk.

Door zijn vraag moest ik denken aan de drie mensen die mij dit jaar een interview hebben geweigerd. Zogenaamd vanwege een te drukke agenda, maar je proefde dat ze zo'n Nederlands krantje gewoon niet belangrijk genoeg vonden. Toch zijn die mensen te interessant om onbesproken te blijven.

Neem Tuvia Tenenbom, een Joodse publicist uit New York. Hij schreef een boek over Duitsland dat tot veel verontrusting leidde. Voor de promotie van zijn boek liet hij zich door alle grote Duitse media interviewen. Voor de buitenlandse pers in Berlijn kon er slechts een groepsgesprek af. Nu is het te laat, hij zit al weer in New York.

Tenenbom is een bolronde, goedgemutste man van midden vijftig. In 2010 reisde hij zes maanden kriskras door Duitsland omdat hij zo graag wilde weten wat het is om een Duitser te zijn. Daar is hij achter gekomen! In het boek over zijn rondreis komt hij tot de slotsom dat in de meeste Duitsers nog altijd een antisemiet schuilt.

Tenenbom was er naar eigen zeggen niet op uit om de Duitsers als antisemieten te ontmaskeren. Maar hoe langer ze tegen hem aan kletsten, hoe meer vooroordelen over Joden er boven kwamen. De Joden beheersen het geld, ze hebben de media in hun macht, Israëliërs zijn erger dan nazi's, de Amerikanen dansen naar hun pijpen, zo ging het maar door.

Dat is een bittere boodschap in het land dat dacht het naziverleden zo voorbeeldig te hebben verwerkt. De uitgever die de opdracht tot het boek had gegeven, weigerde het te drukken. Boos en verbitterd besloot Tenenbom het boek in Amerika als e-book uit te geven onder de titel 'I Sleep in Hitler's Room'.

Toen werd de Berlijnse uitgeverij Suhrkamp wakker. Nu ligt het boek als 'Allein unter Deutschen' in de winkel, zij het met enkele inkortingen. Sommigen met wie hij had gesproken, wensten niet geciteerd te worden. Aan zulke wensen wordt in Duitsland voldaan, in Amerika niet. Tenenbom zwichtte om eindeloos juridisch geharrewar te vermijden.

Er bleven nog genoeg verbijsterende gesprekken over. Met linkse radicalen op een 1 mei-demonstratie. Met de waard van een neonazi-café in Neumünster. Met het jodenhatende volk in de Duisburgse migrantenwijk Marxloh. En met voormalig bondskanselier Helmut Schmidt, die van Tenenbom de eretitel 'Rabbi Schmidt' kreeg.

Wat het boek vooral zo lezenswaard maakt, is Tenenboms humor. Veel ontmoetingen lopen uit op doldwaze scènes, zo doldwaas dat je denkt dat het hem eigenlijk alleen maar om de gulle lach te doen is. Kijk, daarover had ik hem zo graag aan de tand gevoeld. Is het allemaal satire of denkt hij echt dat het antisemitisme Duitsers in de genen zit?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden