Geen idee over haar eigen leven

Penelope Mortimer

De Britse Penelope Mortimer (1918-1999) schreef een dozijn romans. 'De Pompoeneter'werd in 1964 ver- filmd met Anne Ban- croft in de hoofdrol. Mortimer werkte als journalist voor The New Yorker en later als filmcritica voor The Obser- ver. Ze kreeg zes

Hulde voor uitgeverij Lebowski die zich tot doel gesteld heeft, vergeten klassiekers voor het voetlicht te brengen zoals 'Stoner' van John Williams, 'De wandeling' van Robert Walser, 'Een handleiding voor poetsvrouwen' van Lucia Berlin en hier is dan de onontkoombare roman: 'De Pompoeneter' (1962) van Penelope Mortimer.

Nu deze eigenzinnige stem er weer is, kunnen we haar al niet meer missen. De urgentie, subtiliteit, intimiteit, maar ook de universele waarde van haar proza is nog net zo springlevend als in de vorige eeuw.

De schrijfster neemt ons vanaf de eerste zin mee in de surreële, donkere wereld van een naamloze moeder, met een grote schare naamloze kinderen (het aantal wordt niet eens genoemd, zo groot), die op de bank ligt bij haar psycholoog.

In fragmentarische scènes vertelt ze haar verhaal, vanaf haar jeugd, eerste liefde, de relatie met haar ouders, tot aan het punt waar ze nu is, zoveel huwelijken en nog meer kinderen later, getrouwd met de succesvolle scenarioschrijver Jake, die veelvuldig vreemdgaat.

Op het platteland hebben ze een glazen toren gebouwd, waar ze deze zomer met hun enorme gezin zullen gaan wonen. Ze klampt zich tegen beter weten vast aan het geloof in een goed heenkomen, een veilige plek, waar alles geordend, goed en onverwoestbaar is, waar niets is dat hen zou kunnen bedreigen. Maar ho, de toren verwordt steeds meer tot een graftombe waarin ze eens in de verre toekomst hopen te zullen rusten.

Deze vrouw is een buitenstaander van haar eigen leven, alles gebeurt, maar ze gelooft niet dat het echt gebeurt. Ze gelooft niet wat ze ziet en voelt. Ze weet niet wie ze is en wat ze wil. Ja, ze wil gelukkig zijn. Het enige wat ze kan bedenken is nog maar een kind te krijgen om dichter bij haar eigen kern te komen of om die dan tenminste op te vullen.

'De Pompoeneter' is behalve zwart, ook een humoristische roman over de waarheid en wat we onszelf voorhouden, het moederschap, het huwelijk en hoe dat vol te houden, en de dunne grens tussen droom en werkelijkheid.

De pijnpunten van het menselijk bestaan worden in het volle licht gezet. "Voordat je de waarheid wist, waren we gelukkig. Wat is er goed aan om voortdurend maar te proberen de waarheid te achterhalen? Die is altijd onaangenaam."

In 191 bladzijden legt Mortimer het ons allemaal voor, maar ze legt het nergens uit. Ze hanteert de dialoogvorm om duidelijk te maken dat de hoofdpersoon iemand is in de ogen van de ander, maar geen idee heeft wie ze zelf is.

Gaandeweg ga je als lezer als vanzelf op de stoel van de psycholoog zitten, gebeurtenissen analyseren en de boel verklaren. 'Als je niet oppast met je zeventienjarige dochter Dinah', de enige van de kinderen die een naam krijgt, wil je de hoofpersoon op het hart drukken, 'zal de geschiedenis zich herhalen.'

Misschien komen we als lezer wel dichterbij de moeder dan zij zelf ooit geweest is, of dat houden we onszelf graag voor als goede therapeuten.

'De Pompoeneter' is zo'n lucide boek dat meteen nadat je het uit hebt, erom vraagt opnieuw gelezen te worden. En weer opnieuw. Zo ongrijpbaar en mooi als het leven zelf.

"Sommige van deze dingen zijn echt gebeurd, en sommige waren dromen. Ze zijn allemaal waar, zoals ik waarheid begreep. Ze zijn allemaal reëel, zoals ik de realiteit begreep."

Penelope Mortimer bewijst maar weer eens dat er nooit genoeg over het huiselijk leven geschreven kan worden. Hoe dichter bij huis, hoe relevanter, lijkt het wel.

Penelope Mortimer: De Pompoeneter (The Pumpkin Eater) Vert. Irving Pardoen. Lebowski; 192 blz. euro 19,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden