Geen huis voor ex-asielzoekers

Beeld ANP

Er is een groot tekort aan woningen voor asielzoekers die in Nederland mogen blijven. Het lukt gemeenten nauwelijks die ex-asielzoekers aan een huis te helpen. Dat zorgt voor twee grote en groeiende problemen. Eén: de inburgering van de ex-asielzoekers komt niet op gang. Twee: de asielzoekerscentra raken verstopt. Die centra kunnen juist nu, vanwege de forse instroom van nieuwe asielzoekers, iedere plek goed gebruiken.

Elk half jaar wordt van elke gemeente in Nederland vastgesteld hoeveel ex-asielzoekers ze aan een woning moet helpen. Van de 403 gemeenten in Nederland slagen maar 76 erin het streefaantal te halen. De rest blijft hopeloos achter: zij moeten volgens afspraken van een half jaar geleden nog bijna 4500 asielzoekers aan een woning helpen.

Intussen zijn er alweer meer asielzoekers met een verblijfsvergunning die nog op een woning wachten: zo'n 5500, oftewel bijna een derde van de bewoners van de asielzoekerscentra.

De verwachting is dat hun aantal nog flink zal groeien. De instroom van asielzoekers is - vooral in de laatste weken - sterk aan het stijgen. Veel van die nieuwe asielzoekers komen uit Eritrea.

De overgrote meerderheid van die Eritreërs zal een verblijfsvergunning krijgen en dus een woning nodig hebben. Om de instroom op te kunnen vangen opent het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers (Coa) nu nieuwe asielzoekerscentra.

Van de 403 gemeenten moesten er nog 327 in totaal 4429 ex-asielzoekers aan een woning helpen. Inmiddels is het aantal wachtende ex-asielzoekers alweer opgelopen tot circa 5500.

De voormalige penitentiaire inrichting 'Maashegge' in Overloon krijgt een nieuwe bestemming als asielzoekerscentrum. Vanwege het acute tekort aan opvanglocaties heeft het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) de gemeente Boxmeer gevraagd opvang voor 800 asielzoekers mogelijk te maken. Beeld anp

Een asielzoeker die een verblijfsvergunning krijgt, wordt binnen twee weken door het Coa aan een gemeente gekoppeld. Die gemeente heeft vervolgens twaalf weken de tijd om een woning te zoeken. Als een asielzoeker een woning krijgt aangeboden, mag hij die niet weigeren. Althans: dat mág wel, maar dan vervalt het recht op opvang, en moet hij zelf een woning zien te vinden. Het gaat in alle gevallen om woningen in de sociale sector. Ex-asielzoekers krijgen in eerste instantie een bijstandsuitkering, dus andere huurwoningen liggen boven hun budget.

Die woningmarkt is het echte probleem, zegt de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. "De gemeenten wíllen wel", zegt Esther Verhoeff van de VNG. "Maar er zijn gewoon te weinig goedkope huurwoningen. Er is heel weinig doorstroom. In vergelijking met een paar jaar geleden komt er maar een handjevol huurwoningen op de markt. Dus ja, we zien het probleem. Maar er is weinig aan te doen."

Het is "zeer noodzakelijk" dat er desalniettemin een oplossing wordt gevonden, zegt VluchtelingenWerk Nederland (VWN). "Al die tijd dat asielzoekers met een verblijfsvergunning in een azc moeten wachten op een woning, staat er een rem op hun inburgering", zegt Roswitha Weiler van VWN. "De tijd dat ze moeten wachten op een woning neemt alleen maar toe. In de centra kunnen ze wel alvast wat taalles volgen, maar dat aanbod is heel beperkt."

Ook Weiler ziet geen onwil. "Het ging tot een klein jaar geleden ook best goed met het plaatsen van ex-asielzoekers in de gemeenten. Maar door de zeer slechte woningmarkt en de gestegen instroom van asielzoekers is het fout gegaan."

Staatssecretaris Teeven van veiligheid en justitie laat nu onderzoeken of er manieren zijn om de uitstroom van ex-asielzoekers met een verblijfsvergunning uit de asielzoekerscentra te bevorderen.

Staatssecretaris Fred Teeven van veiligheid en justitie. Beeld ANP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden