Opinie

Geen horrorarts, maar horrorscenario

Ex-neuroloog Ernst Jansen Steur.Beeld anp

Zie de symptomen, en dan rest maar één conclusie: oud- neuroloog Ernst Jansen Steur was slachtoffer van een hersenbeschadiging, betoogt Metta de Noo.

Columnist Bert Keizer schrijft (Verdieping, 9 mei) niet veel te weten van het levensverhaal van ex-neuroloog Jansen Steur, die vorig jaar door de rechtbank in Almelo tot drie jaar onvoorwaardelijke celstraf is veroordeeld voor verkeerd gestelde diagnoses. Toch schuwt Keizer niet er feitelijk onjuiste opmerkingen over te maken. Want anders dan Keizer beweert, heeft Jansen Steur na zijn auto-ongeluk in 1990 wél in coma gelegen, is hij langere tijd delirant geweest en is er sprake van een 'retrograde amnesie'.

Juist dit (alom) bagatelliseren van de impact van het auto-ongeluk en van de gedragsveranderingen die daarna optraden, geven een 'malafide' draai aan de berichtgeving over Jansen Steur. 'Malafide' schrijf ik hier bewust vanwege berichten als: 'Malafide neuroloog wil bewijzen dat gevolgen auto-ongeluk zijn gedrag bepaalden'. (Trouw, 13 januari)

Geniepige
Niemand ervaart het bagatelliseren van een verminderde hartfunctie als gepast. Waarom geen respect bij een verminderde hersenfunctie? Dat de hersenfunctie van Jansen Steur verminderd is, stond al in een justitieel rapport uit 2013. Ik heb, anders dan Keizer stelt, wél de onderzoeken gezien en baseer het frontaal syndroom niet alleen op geruchten. Bovendien heb ik twintig jaar ervaring in ambulante en klinische zorg met mensen met ernstig én mild hersenletsel.

Het geniepige van mild frontal brain injury is, dat de gedragsveranderingen subtiel zijn, maar grote gevolgen hebben. Juist de mix van behouden intellectuele vaardigheden met de frontale stoornissen in planning, uitvoering, controle en (zelf)inzicht, maakt deze patiënten tot raadselachtige 'onbetrouwbare' personen. Jansen Steur is geen horrorarts, maar het slachtoffer van een horrorscenario van het lot.

In mijn boek beschrijf ik hoe het verlies van impulscontrole bij een frontaal syndroom enigszins te vergelijken is met een epileptisch insult. Ook Keizer beschrijft hoe een insult zich buiten de wil afspeelt. Maar hij stopt waar ik probeer duidelijk te maken dat bij patiënten met een frontaal syndroom ongepaste opmerkingen en gedragingen 'naar buiten komen' door het verdwijnen van de normale remming van de frontaalkwab. Erupties die, soms of vaak, zo maar gebeuren. Zeker als er druk op de ketel staat.

Weinig doordacht
In het boeiende college van professor dr. Erik Scherder in DWDD kwam een patiënt voor die overduidelijk ernstig 'frontaal ontremd' gedrag liet zien. Dit trieste fenomeen is niet wezenlijk anders dan 'moeilijk gedrag' bij mensen met mild hersenletsel. Alleen wordt er dan vaak gedacht dat men zich expres misdraagt en wordt de hersenbeschadiging niet herkend. In de VS noemen ze mild brain injury niet voor niets silent epidemic.

De argumentatie van Keizer dat Jansen toch gewoon gewerkt heeft en in een huis woonde, zijn ditjes en datjes deed, komt weinig doordacht over. Jansen Steur heeft gewerkt, en dankzij routine en kennis is dat meestal goed gegaan. Maar al vanaf 1992, toen hij na het ongeluk zijn werk had hervat, waren er mensen die hun bedenkingen hadden en vonden dat hij niet de oude was.

Jansen Steur woonde thuis, met zijn gezin. De ex-echtgenote heeft in 'Een Vandaag' op indringende wijze verteld hoe dat niet te doen was. Hij woont nu al acht jaar in een hotelkamer, waar geen hond zou willen zitten. Met alle respect voor de hoteleigenaar, die hem goede zorg biedt.

De conclusies die Keizer zo makkelijk trekt, doen niet alleen de complexiteit van de zaak Jansen Steur, maar ook die van mild hersenletsel in het algemeen, geweld aan.

Metta de Noo: oud-verpleeghuisarts, schrijfster van het boek 'Frontaal, de andere kant van dokter Jansen Steur'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden