Geen hij, geen zij: laat ook de taal diversiteit weerspiegelen

Er is een groep transgender personen waar nauwelijks over wordt gesproken. Je zou kunnen zeggen: ze zijn onzichtbaar. Dat komt doordat we de taal niet hebben hen te erkennen zoals we mannen en vrouwen erkennen. Transgender Netwerk Nederland wil hier verandering in brengen.

Netflix-kijkers kennen Laverne Cox uit de tv-serie 'Orange is the New Black', modefans kennen Valentijn de Hingh, actualiteiten-kenners weten wie Mounir Samuel is en Arie Boomsma-volgers hebben massaal twee seizoenen 'Hij is een zij' gekeken. Nederland omarmt transgender personen.

Alleen blijven veel van deze trans personen in de beeldvorming buiten beschouwing. Dat je alleen van 'man naar vrouw' of 'vrouw naar man' kan gaan, is een versimpeling van de diversiteit onder trans personen. Een aanzienlijk aantal is meneer noch mevrouw, wil zich niet beperken tot hem óf haar en beweegt tussen mannelijk en vrouwelijk in. Deze groep noemt zich non-binair. De labels man óf vrouw passen op geen enkele wijze of bij vlagen. Maar hoe spreek je over deze mensen?

Onze taal is helemaal niet ingesteld op deze diversiteit. Persoonlijk voornaamwoorden als hij en zij weerspiegelen slechts twee opties. Hierdoor zijn non-binaire personen taalkundig onzichtbaar. Het ontbreken van de taal om naar hen te verwijzen staat ook hun acceptatie in de weg. Recent toonde onderzoek van het SCP dat één op de twee Nederlanders wil dat je jezelf òf als man òf als vrouw presenteert en dat één op de vier mensen je zelfs volledig afwijst. Het onzichtbaar zijn van non-binaire trans personen eist dus zijn tol.

TNN vindt het tijd dat het Nederlands inclusiever wordt voor non-binaire personen, te beginnen met die voornaamwoorden. In het buitenland zijn ze ons al voorgegaan. In Zweden kennen ze sinds 2 jaar het hen naast het mannelijke han en vrouwelijke hon. In het Engels worden they, them en their steeds meer ook als enkelvoud gebruikt. Het onzichtbaar houden van deze mensen is dus niet nodig.

De noodzaak om onze taal te verrijken wordt voor journalisten ineens duidelijk wanneer een Hollywood-ster er voor uitkomt non-binair te zijn. Neem Amandla Stenberg, bekend van 'The Hunger Games'-films. In maart kwam Amandla ermee naar buiten non-binair te zijn. 'I had to fight very hard to become someone who was comfortable defining as nonbinary' schreef Amandla in een bericht op TUMBLR. Het is dus wel mogelijk om zonder persoonlijk voornaamwoord over Amandla te schrijven. Bijvoorbeeld door iemands voornaam te stapelen, zin na zin. Maar de gemiddelde journalist grijpt ongegeneerd terug op zij en haar. Dat hoeft nu niet meer.

TNN hield in mei een verkiezing voor het non-binaire voornaamwoord. Mensen konden uit drie voornaamwoordcombinaties kiezen. Hij, hem, zijn en zij, haar, haar konden in het gezelschap komen van: die, die diens óf hen, hen, hun óf dee, dem, dijr. De uitkomst? Die illustreren wij voor u in de volgende twee zinnen: "Hen heet Amandla Stenberg. Ik ken hen van hun TUMBLR-blog." Die eerste hen mag van veel non-binaire personen, een derde van de stemmers, zelfs met die worden vervangen. Non-binaire trans personen erkennen en respecteren wordt ineens een stuk makkelijker.

De 500 mensen die hun stem uitbrachten kijken daarom nu naar de rest van Nederland. Van ondertitelaar tot modeblogger, van actualiteitenrubriek tot Arie Boomsma, iedereen kan met non-binaire voornaamwoorden aan de slag.

Want de taal is er voor iedereen, dus ook voor hen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden