Geen helden van marmer

De verslaggevers die zich wagen in het oorlogsgebied van Tsjetsjenië, zijn op één hand te tellen. Twee van hen zijn vrouw. Allebei hebben ze internationaal naam gemaakt met hun berichten van achter de linies. Anna Politkovskaja, die voor een Russische krant schrijft, heeft haar verslagen in twee boeken gebundeld, die intussen in meer talen zijn verschenen. Ze richt zich in de eerste plaats tot de Russische lezer die het liefst zijn ogen sluit voor de gruweldaden die het leger in zijn naam begaat. De kracht van haar verslagen ligt vooral in het morele appèl dat zij doet en haar emotionele betrokkenheid.

Hella Rottenberg

Heel anders van toon zijn de stukken van de Franse Anne Nivat. Zij tekent zo droog mogelijk op wat zij waarneemt en spreekt weinig oordelen uit. Als journaliste ziet ze het als haar taak zo getrouw mogelijk weer te geven wat er in Tsjetsjenië gebeurt. Daarin slaagt ze wonderwel. Nivat, die sinds 1998 in Moskou werkt voor het Franse dagblad Libération, vermomde zich als

Tsjetsjeense en verbleef tussen september 1999 en februari 2000 in

Tsjetsjenië en de buurrepublieken Dagestan en Ingoesjetië.

Door haar onverschrokkenheid komt ze op plaatsen die haar de oorlog doen meebeleven. Het gevaar dreigt van alle kanten: van de Russische militairen die bombarderen, Russische autoriteiten die niet gecharmeerd zijn van een buitenlandse pottenkijker, dronken soldaten, woeste Tsjetsjeense krijgsheren die ontvoeringen als een bron van inkomsten hebben. Hoewel Nivat laat merken af en toe doodsangsten uit te staan, maakt ze zichzelf gelukkig niet tot middelpunt van haar berichtgeving.

Ze komt in contact met beruchte krijgsheren, jonge Tsjetsjeense strijders, gewone families die proberen te overleven, vluchtelingen, gewonden, vechtlustige, woedende en treurende mensen. Juist doordat Nivat haar eigen oordeel niet opdringt en van de Tsjetsjenen geen in marmer gehouwen helden maakt, maar hun lotgevallen en woorden bijna neutraal weergeeft, krijg je een genuanceerd beeld van wat zich aan de Tsjetsjeense kant afspeelt. De Russische kant blijft - noodgedwongen, omdat ze zonder toestemming rondtrekt - onbelicht.

De oorlog wordt met al zijn bloedige ellende en uitzichtloze herhaling door Nivat onnadrukkelijk, maar des te indringerder geschetst. Jammer is alleen dat de Nederlandse vertaling er nu pas ligt. De gebeurtenissen waarover Nivat bericht, liggen inmiddels al drie jaar achter ons. Niet dat er sindsdien veel veranderd is, overigens.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden