Geen Haarlemmer deugt

Een zeldzaam knappe en spannende roman. Herman Koch heeft er een geduchte concurrent bij

Je leeft je leven in het centrum van je eigen wereld, en ineens blijk je een ongelooflijke sukkel. De regie glipt je uit handen. Zoiets overkomt Job van Emmerik, werkeloos stadsbouwmeester in Haarlem, getrouwd met kunsthistorica Gaby, vader van pubers Leon en Tara. Het gezin woont in een mooi huis met veel kamers in een Haarlemse straat waar naast een orthodontistenechtpaar, een failliete makelaar en een gescheiden notaris ook de beroemdste thrillerschrijfster van Nederland huist, Rina Vermunt, 'getrouwd met haar werk en haar uitgeefster', en rijk geworden door de tomeloze verkoop van ieder jaar weer een nieuwe 'boerzoektmoordenaar'-thriller.

Job zelf is niet beroemd maar wel knap, al moet hij volgens buurvrouw Rina de laatste maanden oppassen om niet van 'viriele VPRO-intellectueel' in 'een stuk boomschors' te veranderen. Het gaat een man niet in zijn kouwe kleren zitten als hij in korte tijd én zijn ontwerpbureau én zijn baan als stadsbouwmeester verliest. En dan is er ook nog de minnares met wie Job zeven jaar terug een mooi jaar van geheime liefdesreisjes naar Boekarest en IJsland beleefde, en die nu ineens als nieuwe buurvrouw in de chique Haarlemse straat opduikt - als was ze Glenn Close, de doorgedraaide minnares uit 'Fatal Attraction', zij het een slimme Glenn Close, een die bulkt van het geld en die Jobs vrouw en kinderen probeert in te palmen met Hugo Boss-broekpak en Fazioli-vleugel. Waarom wil ze dat in hemelsnaam?

Klinkt dit naar Saskia Noort, dan is dat niet de juiste associatie. Job is een schepping van voormalig Volkskrant-, nu Telegraaf-columniste Nausicaa Marbe, vermaard om haar scherp geslepen columns die de vrijheid van meningsuiting moeten redden van islamfundamentalistische cartoonjagers of al te politiek correcte Theo Maassen-fans. De in Roemenië opgegroeide maar sinds 1982 in Nederland wonende Marbe debuteerde in 1998 met de roman 'Madraga' en publiceerde sindsdien nog twee non-fictie boeken, maar slaat met het briljant geconstrueerde, meeslepende 'Smeergeld' een nieuwe weg in. 'Smeergeld' is 'De vastgoedfraude' gekruist met 'Midsomer Murders' en Arnon Grunbergs 'Tirza', uitmondend in een ingenieuze aanklacht tegen corruptie en bedrog, waarbij het persoonlijke en het politieke verrassend ineenvloeien. Meer nog dan aan inhaligheid gaan we ten onder aan zelfbedrog en lafheid, zo kun je uit 'Smeergeld' concluderen.

Niets en niemand is betrouwbaar in deze roman, zeker de conflictmijdende verteller Job niet. Na zijn recente ontslag, die volgt op zijn ontdekking van onwettige praktijken bij de Haarlemse burgemeester en wethouder (praktijken die klinken naar oud-wethouder Jos van Rey met een snufje oud-burgemeester Gerd Leers) glijden we met Job de heuvel af richting malafide vastgoedhandel, Bulgaarse maffia en een lijk in de Haarlemmerhout. Marbe slaat bij monde van verteller Job ook graag af een toe een opiniërend zijweggetje in, over onze hooghartige pubers bijvoorbeeld ('urbane monstertjes van zelfgenoegzame beheersing') of over de stadsvernieuwing in Boekarest. Soms zijn die zijsporen te lang, maar altijd verrijken ze de blik op eigentijdse verschijnselen. De schrijfster houdt de teugels zelfverzekerd in handen tot het einde; een einde zo uitgekiend dat het eigenlijk vraagt om een tweede lezing.

Maar dat is dan ook het enige dat je tegen deze roman in kunt brengen. Het gebeurt niet vaak dat een Nederlandse schrijver zo'n spannend en gelaagd boek aflevert, een boek dat iets te zeggen heeft over onze samenleving. En dan ook nog in een taal die rijk, smakelijk en subtiel malicieus is. Herman Koch heeft er een geduchte concurrent bij.

Nausicaa Marbe: Smeergeld.

Prometheus; 399 blz. euro 19,95

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden