Geen gunsten voor hufters!

Jenny Offills zelfspot en eerlijkheid maken dit tot een bijzonder treffende schets van een modern vrouwenleven

Het kan ons allen overkomen. Je vindt jezelf best een leuke echtgenote - creatief, tolerant, geen zeur - en toch wordt je man verliefd op een ander. In het echte leven is dat onveranderlijk een drama. Maar je moet van goeden huize komen om over zo'n tijdloos thema een verrassende roman te schrijven. Een schrijfster die daarin met vlag en wimpel slaagt is Jenny Offill, al wekt de sentimentele titel 'Verbroken beloftes' een andere indruk. Die brave vertaling van 'Dept. Of Speculation' zal een idee van de uitgever zijn geweest, want Roos van de Wardt voelt de originele en geestige schrijfster juist prachtig aan.

De Amerikaanse Jenny Offill (Massachusetts 1968) maakte naam met haar debuut 'Last Things', dat op de besteboekenlijstjes van The Guardian en The New York Times belandde. Met haar hartveroverende nieuwe boek zal ze zeker nog meer lezers voor zich winnen, ook al is 'Verbroken beloften' allesbehalve een reguliere pageturner. Offill onderbreekt haar verhaal namelijk naar hartelust met opsommingen, citaten van Griekse filosofen of antropologische weetjes, zoals deze troostende oplossingen voor overspelige echtelieden en hun minnaressen: "In Afrika bonden ze het stel aan elkaar vast, waarna ze in een rivier vol krokodillen werden gegooid. In Frankrijk moet de vrouw naakt door de straat achter een kip aanrennen."

Offills gevoel voor het tragikomische houdt je voortdurend bij de les, zoals een comédienne als Brigitte Kaandorp je doet vergeten hoe lang je al in de schouwburg zit. De machteloosheid van de verliefde heeft ook iets tragi-komisch, zeker als we weten dat de vertelster een vrijgevochten 'kunstbeest' had willen worden en er boven haar bureau jarenlang een post-it hing met de tekst WERK GEEN LIEFDE!

Een van Offills kwaliteiten is dat ze geluk én frustraties van huwelijksleven en later ook van moederschap zo onverschrokken in beeld brengt. Dat maakt haar waarschijnlijk vrij autobiografische relaas zo levensecht: hier wordt niets gladgestreken of weggemoffeld. Het opwindende gevoel van een kersverse ouder wordt zelden zo precies beschreven als in deze zin, wanneer de kraamvrouw voor het eerst boodschappen doet voor de baby. "'Het is voor mijn dochter,' zei ik. Mijn hart klopte snel, alsof ik gearresteerd zou kunnen worden."

Ook voor de doodvermoeiende kanten van het ouderschap vindt Offill treffende beschrijvingen. Sinds de komst van haar dochter, een huilbaby, is het 'alsof er in haar hoofd voortdurend een auto-alarm aangaat'.

En dan moet er tussen het zorgen door ook nog geld verdiend worden. Het voormalige kunstmonster geeft schrijfles aan matig begaafde studenten. Thuis breekt een plaag uit met bedwantsen. Het kind breekt haar polsen. Ambities sneuvelen. "Bij sommige vrouwen lijkt het zo makkelijk. De manier waarop ze hun ambities afwerpen, als een dure jas die niet meer past." Op het moment dat ze ándere moeders uitlegt hoeveel geluk zij wel niet heeft met haar echtgenoot, voelt de lezer nattigheid. Zou haar man écht zo'n heilige zijn? En als het tegendeel blijkt, weet Offill het hele drama van overspelvermoedens en bekentenis samen te ballen in één zinnetje: "Zijn ogen, mijn god, zijn ogen voordat hij knikt.''

De bedrogen echtgenote gaat op yoga. Ze wordt verliefd op een vriend, op een student, op een ober 'omdat die haar haar wisselgeld zo teder teruggeeft'. Ze leest studies over gebroken huwelijken. "In Amerika zal de participerende partner waarschijnlijk zo'n 1000 uur nodig hebben om het voorval met de gekwetste partner te verwerken. Dit kan niet geforceerd worden." Tijdens het tandenpoetsen spreekt ze zichzelf toe in zelfvertrouwenstimulerende mantra's als 'Stalen zenuwen' en 'Geen gunsten voor hufters'. Haar zelfspot verlaat haar geen moment.

Je zou deze huwelijkscollage een moderne variant van de stream-of-consciousnesstechniek kunnen noemen. Zoals Virginia Woolfs romans een eeuw geleden een openbaring geweest moeten zijn, zo doet Jenny Offill vrouwen van nu alle recht: met hun gefnuikte ambities, hun rommelige levens en hun ietwat verbaasde constatering dat ook zij liefde nodig hebben en tot tederheid in staat zijn.

Jenny Offill: Verbroken Beloftes. (Dept. Of Speculation) Vert. Roos van der Wardt. De Geus; 189 blz. euro 18,95

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden