Geen geld voor tombe van de gladiator

Sensationele vondsten in Rome, maar opgraving onderhouden is te duur 'We hopen op een sponsor'

Archeologe Federica Chiocci zwaait het roestige hek open. Een opgraving van ruim tienduizend vierkante meter wordt zichtbaar. "Kijk", wijst ze, "daar liggen de tombes van verschillende militairen. Er tussendoor loopt de antieke Via Flaminia."

Chiocci loopt naar beneden en staat stil bij de resten van een tombe. Daarnaast liggen grote zuilen en brokstukken van marmer. "Dit is 'De tombe van de gladiator'. Hij is buitengewoon goed geconserveerd in de kleiige grond. Het is zo jammer dat we uit geldgebrek niets met deze opgraving kunnen doen, dat toeristen dit niet kunnen zien."

De archeologe stuitte op de resten van de tombe toen ze deze lap grond in Rome, in een buitenwijk naast de Tiber, in 2008 onderzocht. Er moet een appartementencomplex verrijzen. De vondst was sensationeel. Het mausoleum was als een tempel: vijftien meter hoog en gemaakt van oogverblindend Turks marmer. Uit een perfect geconserveerde inscriptie bleek dat generaal Marcus Nonius Macrinus hier rustte. Macrinus was in de tweede eeuw goed bevriend met de Romeinse keizer Marcus Aurelius. De film 'Gladiator', met Russell Crowe in de hoofdrol, zou geïnspireerd zijn op de generaal. Daarom werd dit mausoleum al snel 'de tombe van de gladiator' genoemd.

Op de Romeinse afdeling Monumentenzorg van het ministerie van cultuur kregen ze al visioenen van een mooi archeologisch park. Want langs de Via Flaminia, die vanuit Noord-Rome naar de Adriatische kust loopt, zijn meer tombes en delen van de antieke weg ontdekt. Vlakbij de tombe van de gladiator bevindt zich een treinstation en er loopt een fietspad: ideaal voor toeristen om vanuit het stadscentrum hier heen te komen en te genieten van nog meer Romeinse geschiedenis.

Maar het blijft bij visioenen. Want het geld dat nodig is om van deze opgravingen een openluchtmuseum te maken, en dat te onderhouden, is er niet. Door de bezuinigingen is het Italiaanse budget voor het onderhoud van archeologische opgravingen sinds 2010 met 20 procent gekrompen. "We hebben hier zo'n drie miljoen euro nodig. Die hebben we niet", verzucht archeologe Daniela Rossi, die bij Monumentenzorg verantwoordelijk is voor dit deel van Rome.

Ondertussen liggen de marmeren brokstukken in de buitenlucht te verkleuren en wordt de tombe aangetast door regenwater. Federica Chiocci wijst op marmer met daarin verfijnde decoraties. "Als hier regenwater in komt en het gaat vriezen, gaan ze kapot", zegt ze. De eigenaar van de grond wordt ook ongeduldig; hij wil weten of hij zijn appartementen kan gaan bouwen.

Reden voor Monumentenzorg om vorige maand een drastische maatregel aan te kondigen: deze opgravingen worden begraven, om ze zo goed mogelijk te conserveren voor de komende generaties - die misschien wél genoeg geld zullen hebben.

Er volgden heftige reacties. Het Amerikaanse Institute for Roman Culture begon handtekeningen voor een petitie te verzamelen. Zelfs Russell Crowe protesteerde. De filmster zei tegen dagblad La Repubblica: "Van alle grote naties op aarde zou juist Italië een gidsland voor het onderzoek naar en behoud van de antieke geschiedenis moeten zijn."

De begrafenis is vanwege alle protesten opgeschort. De opgravingen zullen de komende dagen worden bedekt met beschermend materiaal. "We zoeken samen met de gemeente en de bouwonderneming naar een oplossing. En wie weet dient een sponsor zich aan", zegt Daniela Rossi. "We hopen op een wonder."

Dan maar helemaal stoppen met graven?
Italië heeft geen geld om al zijn waardevolle archeologische opgravingen te onderhouden. Het Colosseum, bijvoorbeeld, kan alleen worden opgeknapt dankzij schoenen- en tassenfabrikant Tod's, die de nodige 25 miljoen euro ophoest. Kort geleden zijn buiten Rome zeven grote standbeelden uit de Romeinse tijd gevonden (zie foto). Ook deze vondst wordt sensationeel genoemd. Maar ook hier zal er geen geld zijn om ze te onderhouden. "We begraven vaak opgravingen, als ze niet heel bijzonder zijn. Romeinse villa's of Etruskische tombes, bijvoorbeeld. We vinden elke dag wel iets", zegt Daniela Rossi van Monumentenzorg.

"Maar het is duidelijk dat de tombe van de gladiator bijzonder en belangrijk is. Het is frustrerend dat we er zo weinig mee kunnen. Misschien zou het beter zijn als we helemaal zouden stoppen met opgraven."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden