Geen fusie tussen Siemens en Alstom: Europese super-treinenbouwer van de baan

Een TGV van de Franse treinenbouwer Alstom. Beeld Reuters
Een TGV van de Franse treinenbouwer Alstom.Beeld Reuters

De vliegtuigindustrie kent Airbus, maar in de wereld van de treinen komt zo’n Europese megaproducent er niet. De Europese Commissie heeft een streep gehaald door het plan van het Duitse Siemens en het Franse Alstom om hun treinendivisies samen te voegen.

EU-commissaris voor mededingingszaken, Margrethe Vestager, liet er woensdag geen twijfel over bestaan. Als de divisies van Siemens, bekend van zijn ICE-treinen, en Alstom, bekend om zijn TGV’s, zouden samengaan, wordt dat fusiebedrijf veel te machtig. Het bedrijf zal, bij gebrek aan concurrentie, zijn prijzen verhogen en minder prikkels hebben om te innoveren. Bovendien hebben hun klanten, spoorwegmaatschappijen en beheerders van de spoorwegnetten, dan geen keuzes meer. Andere leveranciers zijn er in de meeste gevallen niet. De fusie is daarom, zei Vestager, niet in het belang van consumenten, belastingbetalers en klanten.

Dominant

Vestager begon in juli met haar onderzoek. Haar ambtenaren hebben, zei ze, zo’n achthonderdduizend documenten doorgeplozen. Volgens Vestager zou het fusiebedrijf, in de media al ‘Railbus’ gedoopt, op twee terreinen (te) dominant worden: hoge snelheidstreinen en signaleringssystemen in treinen en langs de rails. In hoge snelheidstreinen zou ‘Railbus’ met afstand de grootste zijn, in signaleringssystemen zou het in veel landen zelfs de enige aanbieder zijn. Vestager: “Het is fijn voor bedrijven om groot te zijn. Maar er moet wel concurrentie blijven.”

Vestagers besluit komt niet onverwacht. Al weken gingen geruchten dat zij de fusie niet zag zitten. Alstom en Siemens boden daarop aan bedrijfsonderdelen te verkopen en technische kennis over hogesnelheidstreinen ter beschikking te stellen. Vestager oordeelde dat die tegemoetkomingen ‘te vaag’ en ‘niet toereikend’ waren. Daarbij liet ze doorschemeren dat ze mogelijk een andere keuze had gemaakt als Siemens en Alstom minder vage toezeggingen hadden gedaan.

Interessant

Omstreden is Vestagers besluit ook. Zowel Alstom en Siemens oefenden de afgelopen weken druk uit. “Het is interessant om te zien of de toekomst van de mobiliteit in Europa wordt bepaald door achteruitkijkende technocraten of door op de toekomst gerichte Europeanen”, zei Siemens-topman Joe Kaeser zelfs. Druk kwam er ook vanuit de Duitse en Franse regering, verklaarde voorstanders van de fusie. Zij suggereerden al dat de Europese regelgeving over de goedkeuring van fusies en overnames moet worden herzien. Die regelgeving zou ouderwets zijn en niet meer passen in een tijd waarin enorme concerns wereldwijd opereren.

Angst voor de opkomst van het Chinese staatsbedrijf CRRC speelde een rol bij de fusievoorstanders. CRRC is het grootste treinenbedrijf ter wereld, groter dan de gecombineerde divisies van Siemens en Alstom. Mogelijk vreesden de voorstanders voor een Huawei-achtig scenario. Dat Chinese bedrijf is de afgelopen tien jaar uitgegroeid tot de grootste leverancier van apparatuur voor telecomnetwerken ter wereld, tot leedwezen van (ooit) grote Europese bedrijven op dat gebied als Ericsson en Nokia.

Gehakt

Vestager maakte gehakt van dat argument. CRRC haalt 90 procent van zijn omzet in China, betoogde ze. Buiten China heeft het nog weinig succes. CRRC heeft metro’s geleverd aan de VS, een paar locomotieven aan Duitsland en wat rails aan Europese landen. Maar CRRC deed, zei Vestager, in Europa nog nooit mee aan tenders voor de bouw van hogesnelheidstreinen en signaleringssystemen. Vestager verwacht ook niet dat dat voorlopig zal gebeuren. Daarvoor mist CRRC te veel kennis.

‘Railbus’ komt er dus niet – Alstom en Siemens lieten al doorschemeren dat ze niet in beroep gaan tegen het besluit van Vestager. “We gaan verder met twee mondiale kampioenen”, kietelde Vestager beide concerns nog. Airbus kwam er ooit wel. Is dat niet vreemd? Vestager had een antwoord op die vraag. Toen Airbus werd gevormd, waren Amerikaanse bedrijven dominant in de vliegtuigbouw. Met Airbus kwam er een concurrent bij. Als ‘Railbus’ er was gekomen, zou er een concurrent minder zijn, zei ze.

Lees ook:

China mengt zich in strijd op treinenmarkt

China zet de concurrentieverhoudingen op de mondiale treinenmarkt op scherp. Het land legt in eigen huis duizenden kilometers spoor aan. En dingt op elk continent mee naar opdrachten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden