Australia Day

Geen feest vandaag voor de Aboriginals

Aboriginals protesteren tegen de nationale feestdag. Beeld Trouw

Nationale feestdag Australia Day wordt vandaag gevierd, maar de oorspronkelijke bevolking ziet het niet als feestdag.

De meeste Australiërs vieren vandaag hun nationale feestdag op een manier die we maar al te goed van ze kennen. Op het strand, met een biertje en een barbecue. Maar lang niet alle Australiërs doen dit jaar mee.

Shawn Andrews uit Melbourne reageert zuchtend op de vraag wat hij gaat doen. Hij is Aboriginal en Australië-dag verwijst naar 26 januari 1788, de datum waarop de Britten voor het eerst landden in Australië. "Het is pijnlijk, want hoe kan ik vieren dat mijn land is bezet en mijn volk is uitgemoord?"

Dus doet Andrews vandaag alsof het een werkdag is. "Hoewel ik twijfel of ik wel iets gedaan krijg. Ik voel me echt verdrietig op die dag."Al jaren is de datum van Australië-dag een probleem voor veel Aboriginals die liever spreken van 'Dag van rouw' of 'Invasie-dag'. Al in de jaren dertig, toen Australiërs voor het eerst de dag begonnen te vieren, lieten Aboriginals luid en duidelijk weten een feest op die dag ongepast te vinden.

Onbegrip

En hoewel de rechten van Aboriginals inmiddels sterk zijn verbeterd en de oorspronkelijke bewoners meer erkenning krijgen, blijft Australië-dag gevoelig liggen. Sterker nog, de datum werd pas in 1988 gepromoveerd tot nationale feestdag. En voorlopig verandert daar niets aan. In november zei premier Malcolm Turnbull nog dat hij er weinig voor voelt om de feestdag te verzetten."

Er is veel onbegrip", verzucht Andrews. Als jongerenwerker probeert hij jonge Aboriginals op het rechte spoor te houden. Deze week bezocht hij met jongeren nog de ruïnes van een christelijke missiepost, waar Aboriginal-kinderen vroeger werden 'heropgevoed' en waar zij veel hebben geleden. Hij nam er een youtubefilmpje op, en stelde daarin opnieuw de vraag waarom de datum niet verplaatst kan worden.

"Meteen kwamen er allemaal reacties: waarom ik zo zeurde, dat het allemaal lang geleden is. Maar ze snappen het niet. De gevolgen van de invasie zijn nog elke dag merkbaar." Hij doelt op de vele statistieken waarin Aboriginals er slecht vanaf komen. "Hier in Victoria zijn jeugdgevangenissen voor een kwart gevuld met Aboriginals, terwijl ze maar 3 procent van de bevolking zijn."

Shawn Andrews Beeld Trouw

Frustraties

Toch wordt de roep om verandering niet door iedereen genegeerd. Zo heeft de stad Freemantle dit jaar voor het eerst alle festiviteiten rond Australië-dag verplaatst. Al is het maar twee dagen. "We willen dat de gehele bevolking mee kan doen", aldus de burgemeester. Ook laten steeds meer bedrijven en organisaties merken sympathie te hebben voor het standpunt van de Aboriginals en doen ze mee aan een nationale boycot. Ze gaan dit jaar geen feest vieren, maar gewoon naar het werk.

De Aboriginal hiphop-formatie A.B. Original, aangesterkt met vocalen van rocker Dan Sultan, scoorde een hit met de song '26 januari' Het nummer verwoordt de frustratie die veel Aboriginals voelen rondom de feestdag. "En dat is gek genoeg voor het eerst", zegt Sultan.

Volgens jongerenwerker Andrews voelen veel van de jonge Aboriginal-met wie hij werkt zich gehoord door dit nummer. "En ik zie dat ook veel niet-Aboriginal jongeren een heel andere houding hebben dan de oudere generaties. Ik schat dat negen van de tien scholieren zouden willen dat de dag een andere datum krijgt. Dat geeft me hoop dat er in de toekomst wel iets zal veranderen."

Ophef over reclame

Ook in tv-reclames is Australië-dag een gevoelig onderwerp. De spotjes van de lamsvleesindustrie, niet onbelangrijk gezien de barbecuetraditie, stonden jarenlang bekend als onvriendelijk tegenover minderheden. Zo betoogde een bekende oud-voetballer in een van de reclames dat iedereen die geen lamsvlees eet op Australië-dag on-Australisch is.

Dit jaar pakt de lamsvleessector het anders aan. De reclame begint met twee Aboriginals die op een strand de barbecue aansteken. "Op een plek als deze blijft het nooit lang rustig."

Vervolgens verschijnen zeilschepen van ontdekkingsreizigers aan de horizon. Eerst de Nederlanders, daarna de Britten. "Wij zijn de eerste vloot", zeggen ze hoogdravend."Helemaal niet", antwoorden de gastheren, die vervolgens ook Chinezen, Italianen en Grieken verwelkomen. Het wordt een gezellig feestje. Zelfs homo's, veganisten en bootvluchtelingen zijn welkom.

Toch is ook deze commercial weer direct van alle kanten aangevallen. Conservatief-rechts noemt hem 'te politiek correct'. En Aboriginal-groepen zijn er ook niet over te spreken, omdat de genocide onder de Aboriginal-bevolking wordt weggemoffeld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden