Geen feest in Bani Walid, jaar na dood van Kadafi

Stadje in Noord-Libië ligt onder vuur van milities

Het zal morgen ongetwijfeld groot feest zijn in Libië, als de bevolking de eerste verjaardag viert van de vangst en dood van dictator Moammar Kadafi. Maar niet in Bani Walid. Het stadje ten zuidoosten van hoofdstad Tripoli ligt onder vuur van milities uit andere steden en had giste-ren al zeker zeven doden te betreuren.

De gebeurtenissen in Bani Walid zijn illustratief voor de enorme problemen waar Libië mee worstelt. De veiligheidssituatie in het land is abominabel, hetzelfde geldt voor de politieke omstandigheden. De verkiezingen in juli verliepen weliswaar succesvol, maar sindsdien is er weinig gebeurd. De eerste aangewezen premier mocht binnen een maand zijn biezen pakken, de tweede is nog bezig een regering samen te stellen.

Al maanden, en feitelijk een jaar, worstelt Libië zo met een ineffectief en disfunctionerend bestuur. Daardoor zijn het de milities - gewapende groepen die vochten tegen Kadafi - die op veel plekken in het land de dienst uitmaken en doen waar ze zin in hebben.

De strijd om Bani Walid is er een voorbeeld van. Het stadje gold tijdens de opstand als een van de laatste bolwerken van het Kadafi-regime. Het viel pas op 17 oktober 2011, na hevige bombardementen van de Navo, en heeft zich sindsdien niet zomaar bij de nieuwe situatie neergelegd. Sterker: de bewoners wisten begin dit jaar het bestuur en de militie te verdrijven die door (destijds) de Nationale Overgangsraad waren aangesteld.

Aanleiding voor de huidige aanval op de stad is dat Omran Sjaaban er werd vastgehouden en gemarteld. Sjaaban was een van de jonge rebellen uit de stad Misrata die Kadafi uit zijn schuilplaats tevoorschijn trokken. Hij werd ontvoerd en pas na vijftig dagen onderhandelen vrijgelaten. De 22-jarige overleed alsnog aan zijn verwondingen in een ziekenhuis in Parijs.

In Misrata werd bij de begrafenis van Sjaaban om wraak geroepen, en die lijkt nu aanstaande. Bani Walid is een 'kankergezwel' waar het oude regime zich heeft gehergroepeerd, zei een lokale bestuurder in Misrata deze week tegen de krant Libya Herald. De militie van Misrata - de sterkste van het land - is dan ook de belangrijkste leverancier van de aanvalsmacht die de afgelopen weken rondom Bani Walid samentrok.

Officieel staat die onder commando van de centrale overheid, maar daar laten de Misrati zich niets aan gelegen liggen. Waar Tripoli de zaak eigenlijk vreedzaam wilde oplossen, door de verantwoordelijken voor de marteling van Sjaaban via onderhandelingen in handen te krijgen, kozen de militieleden uit Misrata woensdag op eigen houtje de aanval - met de doden tot gevolg.

Van Bani Walid zou je kunnen zeggen dat het een geïsoleerd geval is - een van de weinige Libische steden die zich zo sterk tegen de nieuwe verhoudingen hebben gekeerd. Maar elders in het land vinden bevolkingsgroepen en milities ook andere redenen om met elkaar in conflict te raken. Zo speelt een sterke tribale component mee in de bij tijd en wijle bloedige strijd in de zuidelijke woestijnsteden - een strijd die zich doorgaans aan het oog van de wereld onttrekt omdat de regio zo geïsoleerd is, maar die al honderden mensen het leven heeft gekost.

En dan zijn er nog de radicale islamistische milities, die vooral in het oosten van het land aan macht en invloed hebben gewonnen - ook al zijn er weinig aanwijzingen dat ze veel aanhang hebben onder de bevolking. Salafisten, die door Kadafi werden onderdrukt, hebben het voorzien op westerse doelen en kunnen daarbij vrijwel straffeloos opereren.

Dat kostte vorige maand het leven van de Amerikaanse ambassadeur Chris Stevens en enkele andere Amerikanen - de reden dat Libië afgelopen maand punten is gestegen op de lijst van internationale zorgenkindjes. Dat was eigenlijk nog het enige wat ontbrak aan de reeks kopzorgen die Libië heeft, een jaar na de dood van Kadafi.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden