Geen extra politie voor controle op vuurwerk

De nieuwste wapens in de strijd tegen vuurwerkoverlast: pas op Oudejaarsavond afsteken en vuurwerkvrije zones. Maar kunnen gemeenten handhaven? Veel gemeenten vinden dat het Rijk moet meebetalen.

Gemeenten zetten nauwelijks extra agenten in om te kijken of niemand een rotje of vuurpijl afsteekt voor 18 uur op Ouderjaarsavond. Dat bleek dit weekend uit een enquête van de NOS waaraan ongeveer de helft van de gemeenten meedeed. Slechts één op tien zet extra agenten of buitengewoon opsporingsambtenaren (boa's) in, driekwart handhaaft met de normale bezetting, een kleine 6 procent handhaaft niet en de rest heeft nog geen beslissing genomen.

Kapot straatmeubilair en andere schade kostten gemeenten vorig jaar 12 miljoen euro. "Iedereen is de overlast en de schade beu, zowel bewoners als bestuurders", zegt Esther Verhoeff van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Al eerder is geprobeerd de overlast in te dammen. Onder meer met strengere straffen en de invoering van snelrecht begin 2009.

In opkomst is ook de vuurwerkvrije zone. Liefst 35 gemeenten (zie kaart) stellen zo'n zone in, meestal in de buurt van een ziekenhuis, verzorgingshuis of plaatsen met dieren, zoals een kinderboerderij. In het centrum van Hilversum mag tijdens de jaarwisseling geen knal- of siervuurwerk worden afgestoken. De kosten hiervan zijn 25.000 euro, omdat de gemeente extra beveiligers inhuurt en zelf een vuurwerkshow organiseert. Daarmee wil Hilversum grote vuurwerkincidenten, waar het een paar jaar achter elkaar mee te maken kreeg, voorkomen. Vorig jaar liepen zeven mensen in het centrum blijvende gehoorschade op. Burgemeester Pieter Broertjes hoopt dat er binnen tien jaar een algeheel verbod op vuurwerk komt in zijn gemeente.

Roosendaal en het Gelderse Brummen huurden vorig jaar ook al particuliere toezichthouders in. Vlaardingen besloot vorige jaarwisseling als een van de eerste gemeenten om een vuurwerkvrije zone in te stellen, rond een deels overdekt winkelcentrum in de stad. Tot één voor twaalf mocht daar niks worden afgestoken.

De politie betwijfelt of het wel genoeg mensen heeft om toe te zien op het verbod. "Het water staat ons al aan de lippen", laat Han Busker van de Nederlandse Politiebond weten. Ook de VNG vindt dat veel wordt gevraagd van gemeenten en noemt het "uitermate vreemd" dat gemeenten de uitvoering van een landelijke maatregel moeten betalen. Voor gemeenten speelt daarbij ook nog een andere, meer principiële zaak. Vanaf 1 januari krijgen zij geen vergoeding meer voor iedere bekeuring die door een boa wordt uitgeschreven.

De frustratie is dat gemeenten op steeds meer dingen toezicht moeten houden, maar daarbij wel op eigen middelen zijn aangewezen. Bovendien is er geen landelijke overheidscampagne geweest om iedereen duidelijk te maken dat knallen tot 18 uur verboden is, zegt de VNG.

Volgens Verhoeff is de discussie nog niet voorbij. Zo hadden Den Haag, Rotterdam, Utrecht en Amsterdam graag gezien dat op twee in plaats van drie dagen vuurwerk mag worden verkocht. De Tweede Kamer zag dat niet zitten, omdat dit de handel in illegaal vuurwerk zou stimuleren.

Malta Vuurwerkeiland

Malta is misschien wel het land met de meeste vuurwerkfanaten en staat bekend als het 'vuurwerkeiland'. Er zijn meer dan 35 vuurwerkfabrieken. De Maltezers kunnen zich inschrijven bij speciale 'vuurwerkclubs' waar ze in eigen fabrieken vuurwerk maken dat ze het hele jaar door afsteken. Vooral eind april knalt het tijdens het Internationale Vuurwerk Festival. Het nieuwe jaar wordt ingeleid met een grote vuurwerkshow in de hoofdstad Valletta, al is deze show minder indrukwekkend dan die van het festival.

Canada Geen rotjes

De familie van Ian Whyte verkocht al voetzoekers in 1855. Maar daar kwam in 1972 een eind aan, toen Canada rotjes verbood. Enkele kinderen waren gewond geraakt bij een ongeluk met dit vuurwerk. Tenminste, dat is wat zij hun ouders vertelden.

Na het ongeluk volgde een verbod op voetzoekers. Later gaven de kinderen toe dat ze eigenlijk stiekem aan het roken waren. Whyte vindt het nog steeds jammer. "Victoria Day (een nationale feestdag in Canada) is zonder voetzoekers niet hetzelfde."

China Felle discussies

In China, het land waar het meeste vuurwerk geproduceerd wordt, is vuurwerk al jaren onderwerp van felle discussies. Peking verbood vuurwerk in 1993 en daarna volgden 300 andere Chinese steden. Maar in 2005 werd het verbod opgeheven, omdat het afsteken van vuurwerk tijdens de viering van het Chinese Nieuwjaar onlosmakelijk verbonden zou zijn met de volkscultuur. Nadat er vuurwerkongelukken plaatsvonden, werd de roep om een verbod weer sterker. Bovendien verergert het vuurwerk de smog, benadrukt de overheid.

Ierland Volledig verbod

Ierland is een van de weinige landen ter wereld waar een volledig verbod op consumentenvuurwerk van kracht is. Alles wat zwaarder is dan Christmas crackers of sterretjes kan een boete of zelfs gevangenisstraf opleveren. Voor 2006 gold er al een verbod op de verkoop van vuurwerk, maar die wet stamde nog uit 1875 en bood geen uitsluitsel over sancties op het bezit van vuurwerk. In 2006 is de wet aangescherpt. Vuurwerk mag nu alleen nog worden afgestoken door zogenaamde 'pyrotechnici', professionele specialisten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden