Review

Geen elektriserende Vonk in Deckers' 'Elektra'

Hans Vonk is geen Hartmut Haenchen. Waar Haenchen in koelbloedige samenwerking met sopraan Eva-Maria Bundschuh de zaal collectief op de punt van de stoel kreeg, bleef Vonk in zijn eerste interpretatie van Richard Strauss' 'Elektra' in goede bedoelingen steken. Vonk moest de tegenvaller wegslikken dat Bundschuh vlak vóór de eerste voorstelling op doktersadvies afzegde. Met invalster Sophia Larson in de titelrol kwam er wel rook uit de vulkaan, maar de hete lava kolkte niet de zaal in.

De Nederlandse Opera begon maandagavond aan een hernemingsreeks van Willy Deckers succesvolle enscenering uit 1996. Destijds studeerde Bundschuh speciaal op verzoek van Haenchen de titelrol in. Haenchen had grote overredingskracht nodig om de aarzelende sopraan ervan te overtuigen dat hij het immense orkest in bedwang zou houden zodat zij in een van de afschrikwekkendste rollen in het repertoire geen vocale verdrinkingsdood zou sterven. De dirigent hield belofte en Bundschuh kwam met volledige inzet van lijf en stem tot een interpretatie die haar prompt de publieksprijs van de Vereniging Vrienden van de Opera opleverde.

De elektriserende spanning die het decibellen-gevecht tussen dirigent en zangeres opleverde, vonkte door de zaal. Haenchens tempering klonk geladen, vol spankracht. Op de bühne gaf Deckers doordachte personenregie ook Anne Gjevang (moeder Klytümnestra) en Inga Nielsen (zus Chrysothemis) vleugels. Zo ontstond een voorstelling die tot een van DNO's beste gerekend moet worden.

De reprise met de drie oorspronkelijke zangeressen beloofde dus veel. Dat Bundschuh moest afhaken is overmacht en het kan haar Oostenrijkse collega Larson nauwelijks worden aangerekend dat de voorstelling maandag niet echt van de grond kwam. Het mag al een wonder heten dat DNO hoe dan ook op zo'n korte termijn een zangeres beschikbaar en welwillend vond, want in sopranenland zijn de Elektra's dun gezaaid. Een echt oordeel vellen over Larson kan eigenlijk pas naar aanleiding van een van de latere voorstellingen. Haar stem klonk nu gespannen met een vreemde keligheid in de registerovergangen. In de uitvoering van de extatische topnoten liet Larson veel wensen vooralsnog onvervuld.

Gjevang en Nielsen herhaalden hun interpretaties van vier jaar terug wel op niveau, al was er rond het indrukwekkende hoge register van Nielsen minder vrije ruimte. Nielsens slotnoot was er in alle glorie maar de druk die zij op haar stem moest uitoefenen was hoorbaar en verontrustend. De kleine, maar wezenlijke bijdrage van Toonkunstkoor Amsterdam achter de bühne aan het slot vormde nog duidelijker een detonerende jubel bij de bloederige tragedie op het toneel.

Decker plaatst Elektra op een overloop tussen twee wenteltrappen. Daar kan zij letterlijk geen kant op, niet naar boven, niet naar beneden. Haar allesoverheersende haat tegen haar moeder, die met haar nieuwe minnaar Aegisth Elektra's vader Agamemnon vermoordde, houdt haar gevangen in dat niemandsland. Wraak is het enige waar Elektra voor leeft; met obsessieve hardnekkigheid hult zij zich voortdurend in Agamemnons kleding en schoeisel. Chrysothemis droomt slechts van een man en een kindje. Zij loopt daarom alvast rond in trouwkleding, maar het lege handtasje dat Decker haar om de pols hangt, geeft aan hoe ijdel die hoop is.

De moorden op Klytümnestra en Aegisth vinden tegen Strauss' wensen in niet achter de bühne plaats. Bij Decker danst Elektra zich aan het slot niet de dood in, maar loopt zij in het mes als zij wreker en broer Orest de koningskroon op het hoofd plaatst. Op die manier verbeeldde Decker de weerzinwekkende opera beter dan Vonk dat muzikaal lukte. Aan het prima spelende Nederlands Philharmonisch Orkest heeft dat niet gelegen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden