Geen debat bij 150 jaar kromstaf

,,Noemt u het géén Katholiekendag, bitte, Herr Pieper!'' De herdenking van 150 jaar herstel van de rooms-katholieke hiërarchie in Nederland dit jaar vindt een hoogtepunt op 7 juni in de Utrechtse Jaarbeurs. De landelijke manifestatie moet duizenden trekken, 'gewone' katholieken vooral. Maar hoe nóém je het?

Pieter van der Ven

In de wandeling wordt al gesproken van de eerste Nederlandse 'Katholiekendag' en er zijn zeker parallellen met de tweejaarlijkse Duitse Katholikentag, een fenomeen met een enorme traditie. Op deze meerdaagse Duitse mega Veranstaltung komen ze met tienduizenden af, jongeren vooral. Maar het schaal- en leeftijdsverschil tussen de grote Duitse Tag en de mini-editie straks in Utrecht is niet het wezenlijke.

Hein Pieper, mede-aanstuurder van de samenkomst op 7 juni, ging zijn licht opsteken bij de buren. Zij onderstreepten de essentie van hún Katholikentag: dagen ván en vóór katholieken. Het is het grootste katholieke leken-initiatief in zijn soort, samengeroepen, georganiseerd, bestuurd en gefinancierd door het machtige Zentralkomitee van de Duitse katholieken (ZDK). Bisschoppen zijn en masse te gast.

In Nederland is het initiatief van de bisschoppen. De laatste twintig jaar waren de Nederlandse leken niet in staat iets dergelijks kerkbreed te organiseren. Alleen in de tweedeling van links en rechts, van de Acht Mei Beweging en van het Contact Rooms Katholieken, hield de ene kant zijn manifestatie de andere zijn contactdag.

Theoloog Hein Pieper is van beroep katholiek leek. Als studiesecretaris van het Verband van katholieke maatschappelijke organisaties zit hij in het hart van het rk 'middenveld'. Toen hij zich voor het feest van '150 jaar kromstaf' en voor 7 juni beschikbaar stelde ontmoette hij in zijn kringen vooral scepsis. Een feestje? Van de bisschoppen? Ik? Valt er wat te vieren dan? Maar nu merkt Pieper dat velen toch inhaken.

Aanvankelijk had hij geen idee van de animo voor zo'n dag. Vijfduizend mensen zouden er toch minstens wel moeten komen, vond hij, anders was het een sof. Als elk van de ongeveer 1700 Nederlandse parochies nu eens 5 mensen zou afvaardigen had je toch een aardige ploeg bij elkaar. Maar dezer dagen belde een parochie dat ze wel met z'n 250 wilden komen. Ze zijn welkom, net als iedereen, kregen ze te horen. Knagende twijfel van: er komt geen hond, alleen de claqueurs van de bisschoppen, maakt bij Pieper langzamerhand plaats voor gedurfde dromen, tot en met de vraag waar hij straks 'de stammen die opgaan' laten moet.

Pieper geeft toe dat zijn gasten wel weer voor een groot deel de grijze koppen zullen zijn, maar niet alleen. Het het programma biedt keuzemogelijkheden, zoals de wervelende show van de internationale jongerenzanggroep van de Focolare-beweging. Op de site van de rk kerk (www.katholieknederland.nl) wordt de dag aanbevolen, alles onder het motto 'Katholiek met hart en ziel', dat wil zeggen: niet te opdringerig, niet afstotelijk, arrogant, maar ook niet onzichtbaar en sprakeloos.

In dertig jaar polarisatie is er veel uit elkaar gegroeid. Alleen journalisten wilden wel eens de samenkomsten van én de AMB én het CRK bezoeken. De kloof tussen beide vleugels was breed en diep, over en weer was er wantrouwen om niet te zeggen verachting.

Voor de mooiste dag van het jubileumjaar willen Pieper en de bisschoppen geen risico lopen. Het programma voorziet in veel ontmoeting, informatiestands, een toespraak van Nederlands hoogste internationale katholiek Ruud Lubbers van de UNHCR, getuigenissen, muziek, samen zingen en meer. Wat zorgvuldig lijkt gemeden is alles wat in debat kan ontaarden. Ook dat is een opmerkelijk verschil met de eerder genoemde Katholikentag. Daar gaat het in tal van discussies heftig en Teutoons toe en vliegen er van achter de forumtafels halve en hele ketterijen door de lucht.

Om te beginnen een allerfeestelijkste mis, een toespraak over vluchtelingen, mensen die vertellen hoe zij 'katholiek met hart en ziel' zijn moeten helpen op de feestdag het broze bestand niet in gevaar te brengen.

Pieper komt in zijn kringen van het maatschappelijk middenveld weinig geestdrift tegen voor bisschoppen en kerkelijke issues maar wel een zekere hang naar 'spiritualiteit'. Cursussen, gespreksgroepen voor managers en leidinggevenden zijn ín - 'bezield leiding geven' van de succesvolle schrijver en benedictijn Anselm Grün (Pieper kon hem tot zijn spijt voor 7 juni niet strikken), geestverwant Wil Derkse met zijn 'Levensregel voor beginners' (tiende druk), dat trekt en levert bovendien geen stof tot ruzie.

Geen debat, geen ruzie maar Hein Pieper wil op zijn dag wel ráken. Wat hem betreft gaan de diverse geledingen, groepen, opleidingen, parochies en pastores elkaar niet met foldertjes bestoken maar komt het tot echte uitwisseling: wat doe jíj in je leven om het geloof door te geven? Pieper meent dat de kerk in de laatste 150 jaar stoelde op collectieve verantwoordelijkheid, het thema 'met hart en ziel' maakt er een zaak van voor de individuele persoon.

Hij vindt er nog iets van. Waarom is de rol van de kerk zo helemaal uitgespeeld, vraagt hij zich af, ook voor goedwillende mensen? Het komt, denkt hij, omdat de kerk meteen gaat onderrichten en preken en vergeet dat er een fase aan voorafgaat. Laten zien waar het jou om gaat, 'presentie', heet dat in pastoraal jargon.

Hein Piepers wil de lethargie uit zijn kerk helpen drijven. Hij denkt dat het kan, merkt dat ook bij bisschoppen als kardinaal Simonis er vertrouwen groeit. De zevende juni is daags voor Pinksteren. Alsof men zeggen wil: als we nog wat willen, als de geest hier nog wat te zoeken heeft moet minstens op deze dag, noem hem zoals je wilt, de polarisatie voorbij lijken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden