Geen burgeroorlog, maar hoe lang nog?

Het onderlinge geweld in de Palestijnse gebieden loopt steeds verder uit de hand. De strijd tussen Hamas en Fatah doet niet alleen de anarchie toenemen, maar ook de kans op een burgeroorlog.

Een regering van nationale eenheid moest een burgeroorlog in de Palestijnse gebieden afwenden. Ze kwam er niet, en inmiddels loopt de zaak steeds verder uit de hand.

Maandenlang leek een nationale regering, bestaand uit verkiezingswinnaar Hamas en oppositiepartij Fatah, voor het grijpen te liggen. Die nieuwe coalitie zou een gematigde koers varen, zodat de internationale boycot tegen de Hamas-regering opgeheven zou worden. Dat zou de in crisis verkerende Palestijnse economie weer wat opkrikken en de volkswoede over de al maanden niet-uitbetaalde salarissen koelen. Eind goed, al goed.

Maar het liep anders. Telkens als de afkondiging van een eenheidsregering binnen handbereik lag, bleek weer hoe oneindig ver beide partijen van elkaar staan. Bij het zetten van de laatste puntjes op de i, bleek er vaak opeens een heel andere letter op papier te staan.

Er werd gesteggeld over enkele ministersposten en andere benoemingen, maar ook over de aard van de regering. Fatah-president Mahmoed Abbas wilde bijvoorbeeld dat Hamas de staat Israël zou erkennen; één van de voorwaarden voor het opheffen van de internationale boycot. Hamas-premier Hania, wiens partij in januari een absolute meerderheid behaalde, reageerde vrij vertaald met een ’ammenooitniet’.

De crisis verergerde toen Abbas enkele weken geleden in Jericho sprak met de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Rice. Bij de persconferentie na afloop kondigde hij plotsklaps aan dat de onderhandelingen over een regeringscoalitie met Hamas waren mislukt en dat hij zich zou beraden over de politieke toekomst van de Palestijnse gebieden.

Eerder had Abbas al eens gezegd dat brood soms belangrijker is dan democratie. Bovendien was het bekend dat hij speelde met de gedachte om de regering-Hania te ontslaan.

Hamas reageerde volgens verwachting: gestoken. Abbas kan nu eenmaal wel zichzelf ontslaan, zo luidde de redenering, maar niet de premier of de regering. Niettemin zal de president naar verwachting vandaag in een toespraak aankondigen dat hij een referendum uitschrijft over het al dan niet houden van nieuwe verkiezingen.

Houdt hij die speech daadwerkelijk, dan komt die aan het einde van een week van almaar oplopende spanning. Maandag werden in de Gazastrook drie zoontjes (van 3, 6 en 10) van een Fatah-getrouwe veiligheidsofficier onderweg naar school doodgeschoten bij wat een aanslag op het leven van hun vader moest zijn. Dat bracht een schokreactie teweeg bij de Palestijnse burgers, die dagenlang demonstreerden voor de presidentswoning van Abbas en riepen om actie om de orde te herstellen.

Woensdag werd in het zuiden van de Gazastrook een Hamas-rechter omgebracht. Een dag later kwam het konvooi van Hania onder vuur bij Rafah, juist nadat de premier vervroegd terugkeerde van een buitenlands bezoek vanwege de escalerende situatie. Daarbij kwam zijn lijfwacht om het leven, waardoor Hamas spreekt van een door Fatah geïnstigeerde aanslag op het leven van Hania.

Al sinds de verkiezingen vinden er in de Gazastrook regelmatig vuurgevechten plaats tussen militanten van Fatah en Hamas. Het parlement is een aantal maal bestormd en Hamas heeft in Gaza een eigen politiemacht, ter compensatie van de Fatah-getrouwe veiligheidstroepen van Abbas. De anarchie groeit.

Aan Palestijnse kant wil niemand nog spreken van een echte burgeroorlog. Een burgeroorlog light lijkt sinds deze week echter niet ver van de dagelijkse realiteit te staan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden