Geen broekpak of bubbelbad, maar bloot

Het pak waarin frontvrouw van Earth & Fire, Jerney Kaagman, in 'Toppop' optrad was een sensatie in 1979. Bij de lancering in 1983 van de Nederlandse Playboy ging het uit. BN'er-bloot werd een vast onderdeel van het blad.

Wie de opname nu terugziet, kan het zich nauwelijks meer voorstellen, maar het optreden van de Haagse popgroep Earth & Fire in een uitzending van Toppop in 1979 was een sensatie. 'Love in a woman's heart/I wanna have the whole and not a part', zong Jerney Kaagman, terwijl ze zachtjes heen en weer wiegde. Maar meer nog dan tekst, muziek en choreografie maakte Kaagmans outfit van deze uitvoering van 'Weekend' het gesprek van de dag. Het broekpak, inmiddels expositiemateriaal in Beeld en Geluid in Hilversum, hing van voren ver open. Toch was er niet eens een decolleté te zien. Vooral de manier waarop het metallicblauw de heupen en benen omspande, prikkelde de fantasie van veel mannelijke kijkers.

Geen wonder dat Kaagman, veel later de ijskoningin uit de jury van de tv-talentenjacht 'Idols', in beeld kwam toen gezocht werd naar BN'er-bloot voor de eerste Nederlandse Playboy. In mei 1983 konden de kopers van dat nummer haar broekpakloos aanschouwen.

De eerste Nederlandse playmate was Ellen Soeters (maten: 96-66-96). Zij deed al tien jaar modellenwerk. De Nederlanders kenden haar van de quasi-pikante hoezen van de populaire verzamelplatenreeks 'Alle 13 goed!'. Ze had ook kaas aan de man gebracht als Frau Antje. Soeters sierde ook de cover, slechts gekleed in een witte blouse die op navelhoogte was dichtgeknoopt. Om haar hals een rood-wit-blauw strikje met het Playboy-konijntje. Iedereen die zei Playboy te lezen vanwege de goede interviews kon het vraaggesprek met Tweede-Kamervoorzitter Dick Dolman (PvdA) aanvoeren als bewijs.

De verschijning van het blad lokte discussies uit over het neerzetten van de vrouw als lustobject. Tegelijkertijd vroegen kenners van de tijdschriftenmarkt zich hardop af of Nederland wel op een eigen Playboy zat te wachten. Vanaf eind jaren zestig was er in de kiosk al behoorlijk wat bloot te koop. Seksblaadjes als Chick, Candy en Rits lieten zo'n beetje alles in volle glorie zien.

De publieksbladen opereerden ietsje decenter. Maar ze toonden meer dan een decennium eerder ooit voor mogelijk was gehouden. Panorama, ooit een keurig rooms-katholiek familieblad, zette graag borsten en billen op de omslag. Bij Nieuwe Revu was de redactieformule met de drie s'en in zwang: seks, sensatie en socialisme. De gewone man leek op zijn wenken te worden bediend. Zou er wel vraag zijn naar een glossy tijdschrift als Playboy?

Het Amerikaanse voorbeeld bestond sinds 1953. Oprichter Hugh Hefner had een blad voor ogen dat bloot een beetje uit de ranzige sfeer haalde. Schoon en stijlvol moesten de vrouwen zijn als hoogtepunt in een blad voor mannen van de wereld, die het goede leven leefden of er op zijn minst van droomden.

Vanaf het eerste nummer, met voorop Marilyn Monroe, had hij succes. Lezers van de Amerikaanse editie die nog last hadden van enige schaamte of preutsheid, konden behalve de interviews de literaire bijdragen prijzen. In de loop der jaren verschenen verhalen van onder anderen Saul Bellow, Kurt Vonnegut en Vladimir Nabokov in het tijdschrift.

De vrouwen die poseerden voor de naaktfoto's gingen in de loop der jaren wat minder natuurlijk ogen. Kogelronde borsten, al dan niet met siliconen gevuld, werden zo'n beetje de norm. Fotoshop poetste de werkelijkheid nog wat verder op. Spray-tans gaven alles nog meer glans. Schaamhaar was aanvankelijk niet te zien en werd nadat het eenmaal wel was geoorloofd teruggebracht tot een miniem streepje of nog minder. De setting voor de reportages veranderde minder. De droomvrouwen van de doelgroep poseren bij droomobjecten als dure auto's of in droomdecors als paradijselijke eilanden.

De Nederlandse editie bleek overigens een succes. Het aprilnummer van 1986 werd een groot publicitair succes dankzij een serie foto's van de VVD-fractiemedewerkers Arnoud Cevaal en Lorette Welter. Zij hadden zich op een nachtelijk uur in tamelijk onparlementaire poses laten fotograferen in de plenaire zaal van de Tweede Kamer. De afkorting VVD werd van een nieuwe betekenis voorzien in een kop boven het artikel 'Vrijmoedig Vrijend Duo'.

Voor de liberale leider Ed Nijpels, toch al in electoraal zwaar weer, was het een pijnlijke affaire. Kamerpreses Dolman, drie jaar eerder nog de eerste geïnterviewde in de eerste Nederlandse Playboy, vroeg onmiddellijk tekst en uitleg. De VVD-fractie oordeelde uiteindelijk dat Cevaal en Welter parlement, politiek en partij in diskrediet hadden gebracht en verbanden het duo uit hun burelen en de partij.

BN'er-bloot bleef een vast bestanddeel. Na Kaagman poseerden andere polderdiva's als Ria Valk en Adèle Bloemendaal (in de reclame voor Bros-repen nog verscholen in haar bubbelbad). Sommige bekende Nederlandsen werden wegens succes geprolongeerd. Patricia Paay stond in 2009 voor de derde keer bloot in het blad. Op haar zestigste. Het leverde een ongemakkelijk gesprek op in het praatprogramma 'De Wereld Draait Door', waarin tafelheer Theo Maassen Paay "een zielige aandachtsjunk" noemde. Bladerend door het net van de persen gerolde tijdschrift zei hij: "Een vriend van mij is necrofiel. Ik denk dat die het wel zou kunnen waarderen." Presentator Matthijs van Nieuwskerk eiste daarop excuses van Maassen, maar die weigerde.

Recordhouder is de Kroatisch-Nederlandse Tatjana Simic. Sinds ze bekend werd met haar rol als Kees Flodder ("Buurman, wat doet u nu?") poseerde ze twaalf keer voor de Nederlandse Playboy.

Het vooruitzicht van een naakte Viola Holt wist de meeste mensen naar de kiosk te lokken. De Playboy met onthullende foto's van de omroepster in 1984 was het best verkopende nummer in Nederland ooit. Het waren wel andere tijden. Op tv waren er nog twee netten. Bekend betekende daardoor nog echt bekend. In een klein land als Nederland week Playboy in later jaren steeds vaker uit naar sterren van de tweede garnituur: soapies, deelnemers aan een van de vele tv-talentenjachten of bewoners van het Big Brother-huis. Zelfs partners van BN'ers, zoals Amanda Krabbé (inmiddels de ex van presentator Martijn Krabbé) kwamen voor een blootreportage in aanmerking.

Internet bestond ook nog niet in de jaren tachtig. Vrouwelijk naakt is nu al lang geen schaars goed meer.

Playboy heeft het lastig met die concurrentie. De oplage van het blad is nog maar een kwart van die bij de lancering in 1983.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden