Geen bootvluchteling zal Australië nog bereiken

Akkoord Phnom Penh-Canberra: Cambodja krijgt 28 miljoen voor opvang vluchtelingen

Vluchtelingen die per boot Australië willen bereiken, lopen voortaan grote kans in Cambodja te eindigen. Dat is het resultaat van een afspraak die beide landen gisteren bezegelden tijdens een plechtige ceremonie in de Cambodjaanse hoofdstad Phnom Penh, en die internationaal direct ernstig werd bekritiseerd.

Met de deal is Australië er min of meer van verzekerd dat de komende jaren geen bootvluchteling een voet op Australische bodem zet - een belangrijke belofte van de rechtse premier Tony Abbott, die vorig jaar onder meer daarom verkozen werd.

Feitelijk zet hij slechts het strenge beleid van zijn linkse voorgangers voort, die met aanscherpen begonnen toen het aantal bootvluchtelingen in 2012 sterk begon te stijgen. Labor voerde daarop het beleid weer in om vluchtelingen hun asielaanvraag buiten de landsgrenzen te laten afwachten - op de eilandrijkjes Papoea-Nieuw-Guinea (alleenstaande mannen) en Nauru (families). Vorig jaar juli besloot de linkse regering bovendien dat erkende vluchtelingen nooit in Australië mochten belanden.

Maar waar moesten ze dan heen? Papoea-Nieuw-Guinea zegde toe dat het geaccepteerde asielzoekers op zijn grondgebied wilde vestigen, maar twee jaar na dato is dat nog geen enkele keer gebeurd. Nauru heeft wat mensen opgenomen, maar met negenduizend inwoners is de capaciteit op dat eiland beperkt.

Nu is er dan Cambodja, dat bereid blijkt om vluchtelingen van Nauru op te nemen. Australië keert daarvoor de komende vier jaar omgerekend 28 miljoen euro extra hulpgeld uit, ook al stelde de Australische minister van immigratie Scott Morrison deze week dat er geen sprake was van een ruil.

Het is Cambodja niet om het geld doen, zei hij, maar "om bij de groep landen te horen die op een capabele wijze mensen kunnen opnemen".

In Cambodja en de rest van de wereld is niet iedereen daar zeker van. Gisteren gingen in Phnom Penh al mensen de straat op om hun onvrede te uiten over het beleid van een overheid die zelf nauwelijks in staat is om goed voor de eigen bevolking te zorgen. Cambodja is het armste land van Zuidoost-Azië. Human Rights Watch stelde dat Australië inbreuk maakt op zijn eigen belofte een 'veilig derde land' te zoeken voor de asielzoekers, omdat Cambodja een miserabele voorgeschiedenis heeft wat de opvang van vluchtelingen betreft, en bekend staat om zijn mensenrechtenschendingen.

Ook VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR reageerde ronduit afkeurend. "Dit is een verontrustende afwijking van de internationale normen", zei directeur António Guterres. Zijn organisatie maakte juist gisteren bekend dat het aantal vluchtelingen dat naar rijke landen trekt in de eerste helft van dit jaar met een kwart is gestegen tot 330.000. Als die stroom zo toeneemt, moeten rijke landen hun verantwoordelijkheden niet ontlopen, aldus Guterres. "Verantwoordelijkheid delen is de basis waarop het mondiale vluchtelingensysteem werkt."

Australië ziet vooralsnog het probleem niet - want is dat niet wat het probeert te doen door Cambodja te betrekken in de opvang? Vestiging in dat land zal bovendien plaatsvinden op vrijwillige basis, aldus Morrison (ook al vragen critici zich af hoe vrijwillig 'vrijwillig' is, gezien de erbarmelijke omstandigheden waaronder de vluchtelingen nu vastzitten in Nauru en Papoea).

Hoe dan ook lijkt het een beleid dat maar voor een beperkte groep hoeft te gelden. Het aantal bootvluchtelingen naar Australië neemt namelijk in rap tempo af: terwijl vorig jaar 20.000 vluchtelingen de Australische wateren bereikten, lukte dat dit jaar pas 157 mensen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden