Geeft Nederland illegale staatssteun aan Nike?

Beeld Brechtje Rood

De Europese Commissie vermoedt dat Nederland Nike veel te weinig belasting liet betalen. 

De Europese Commissie is een onderzoek begonnen naar de belastingafspraken die Nike heeft gemaakt met de Nederlandse Belastingdienst. Eurocommissaris Vestager van mededinging vermoedt dat Nederland de Amerikaanse schoenen- en kledingfabrikant veel te weinig belasting heeft laten betalen, zo liet zij donderdag weten. Dat zou neerkomen op staatssteun, wat verboden is volgens Europese regelgeving.

De aankondiging is een nieuwe tegenvaller voor de regering, die Nederland juist wil verlossen van het imago van fiscale doorvoerhaven voor multinationals. Er loopt nog altijd een onderzoek naar fiscale bevoordeling door Nederland van woonwinkelgigant Ikea, en in 2015 oordeelde de Commissie al dat de Belastingdienst koffieketen Starbucks illegale staatssteun had gegeven. Nederland is tegen dat laatste besluit in beroep gegaan.

Nike heeft een regionaal hoofdkantoor in Hilversum, waar de inkomsten van het bedrijf uit een groot aantal landen buiten de Verenigde Staten binnenkomen. Wie een paar Nike-schoenen koopt in Duitsland of Spanje, betaalt rechtstreeks aan de Nederlandse bedrijven. Zo komen er miljarden binnen, waarvan een groot deel vanuit Hilversum onbelast wordt doorgesluisd naar andere bedrijven in de Nike-groep. Dat gaat in de vorm van royalty’s - vergoedingen voor het gebruik van de merknaam en het logo van Nike.

Belastingparadijzen

De Europese Commissie zegt te twijfelen aan de economische onderbouwing van de geldstromen, die veelal eindigen in belastingparadijzen. In Hilversum werken meer dan duizend mensen, terwijl bij de dochterondernemingen waar het geld naartoe gaat geen personeel is. De vraag rijst waarom het geld dan onbelast uit Nederland mag worden weggesluisd. “In dit stadium is de Commissie bezorgd dat de (…) royaltybetalingen mogelijk niet overeenstemmen met de economische realiteit”, schrijft Vestager in een verklaring.

Volgens de Commissie heeft de Belastingdienst tussen 2006 en 2015 vijf verschillende rulings afgegeven aan Nike, waarvan er twee nog altijd geldig zijn. In die rulings keurt de Belastingdienst de hoogte van de vergoedingen voor het gebruik van de merknaam en het logo goed, maar de Commissie heeft daar dus haar twijfels bij. Door veel geld te betalen voor het gebruik van het intellectueel eigendom werd in Nederland de belastinggrondslag uitgehold.

Aanleiding voor het onderzoek zijn de publicaties in 2017 over de zogeheten Paradise Papers, zo bevestigt een woordvoerder van de Europese Commissie. Uit onderzoek van het internationaal consortium van onderzoeksjournalisten ICIJ bleek dat Nike in 2014 zijn belastingstructuur omgooide, om te profiteren van de populaire Nederlandse ontwijkingsroute. Trouw en het Financieele Dagblad publiceerden daar in Nederland over. Na de publicaties vroeg de Europese Commissie extra informatie op bij Nederland en besloot onderzoek te doen.

‘Ongegrond’

Nederland verleent zijn medewerking aan het onderzoek, schrijft staatssecretaris Snel (D66) van financiën aan de Tweede Kamer, maar verder wil hij niet op de zaak ingaan. Volgens Snel verhindert de fiscale geheimhoudingsplicht hem om nadere mededelingen te doen. Wel onderschrijft de staatssecretaris het belang van de onderzoeken van de Europese Commissie naar belastingafspraken tussen bedrijven en lidstaten. 

Nike laat in een reactie weten het onderzoek ongegrond te vinden, en stelt dat het zich houdt aan alle belastingwetten in Nederland.

Eind vorig jaar kondigde staatssecretaris Snel strengere eisen aan voor rulings, onder meer door voortaan van iedere afspraak een geanonimiseerde samenvatting te publiceren. De regering wilde daar lange tijd niet aan, maar dit onderzoek toont de noodzaak van meer openheid aan, aldus universitair hoofddocent belastingrecht Jan Vleggeert van de Universiteit Leiden. “Weer een zaak waarin de Europese Commissie Nederlandse rulings onderzoekt. Dit illustreert nog maar eens dat het tijd wordt dat alle rulings geanonimiseerd worden gepubliceerd.”

Lees ook:

Ruim een jaar geleden publiceerde Trouw al over de belastingontwijkingsroute van Nike via Nederland

Lees meer in ons dossier over de Paradise Papers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden