Nutteloze kennis

Geeft deze olympiër in Amsterdam een Hitlergroet?

null Beeld rv
Beeld rv

Een van de jaarlijkse plechtigheden op 4 mei is de Sportherdenking bij het Olympisch Stadion in Amsterdam. Aan de voet van het standbeeld van Prometheus, die net het vuur van de goden heeft gestolen, vindt dan een kranslegging plaats.

Aanvankelijk kreeg het oorlogsmonument een plek tussen de tribunes in het stadion, tegenwoordig staat het buiten. Een paar stappen verder trekt een heel ander beeld de aandacht: een turner die bij de ingang van het stadion een nazigroet lijkt te geven. Een verklarende tekst moet de geschokte beschouwer geruststellen. De bronzen turner staat er al sinds 1928, jaren voordat de nazi's in Duitsland aan de macht kwamen. Met geheven arm brengt hij een saluut aan Frits van Tuyll van Serooskerken, de eerste voorzitter van het NOC en de man die de Spelen naar Amsterdam haalde. Het armgebaar dat de atleet maakt, is de toen gangbare olympische groet en dat is ook de titel van het kunstwerk.

Ave Caesar

De olympische groet werd in 1924 geïntroduceerd tijdens de Spelen in Parijs. Het gebaar is geïnspireerd op de Romeinse groet, die we allemaal kennen uit films, theaterstukken en de strips van Asterix en Obelix. Ave Caesar. Onderzoek leert echter dat uit geen enkele tekst of afbeelding blijkt dat de oude Romeinen elkaar met een geheven arm begroetten. Het gebaar lijkt een romantisch verzinsel van de 18de-eeuwse Franse schilder Jacques-Louis David, in zijn schilderij 'De eed der Horati'. Naar verluidt namen toneelacteurs het over. In 1919 adopteerden Italiaanse fascisten de groet, dat inspireerde Duitse nazi's weer tot wat in de volksmond de Hitlergroet is gaan heten. Na de omstreden Zomerspelen van 1936, in het Berlijn van Hitler, werd de olympische groet afgeschaft.

Dit is een aflevering uit de Trouw-rubriek Nutteloze Kennis. Lees hier eerdere bijdragen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden