VoetbalVideoscheidsrechter

Geeft de Var scheidsrechters zekerheid? ‘Het tast ook hun persoonlijke eer aan.’

Serdar Gözübüyuk, scheidsrechter bij Ajax-AZ Alkmaar, kijkt op aangeven van de Var beelden terug. Beeld BSR Agency

Elektronische hulpmiddelen zouden het voetbal eerlijker maken en beslissingen minder discutabel. Met de Var lijkt het tegendeel het geval. ‘Ik zoek nog naar foutloze mensen.’

Bij menig koffieautomaat is het op maandagochtend een thema, vaak besproken met de nodige ergernis: de Video Assistant Referee (Var). Na vrijwel elk voetbalweekend in de eredivisie komt die vraag: waarom deed de Var niks?

Ook deze week weer. Waarom bleef de Var stil toen Ajacied Nicolás Tagliafico zondagavond op het been van AZ-verdediger Jonas Svensson ging staan? En waarom kwam hij wel in actie bij het mooie doelpunt van AZ-aanvaller Oussama Idrissi, die zijn treffer afgekeurd zag worden, omdat teamgenoot Myron Boadu twintig (!) seconden ervoor hands zou hebben gemaakt?

Bij PSV-Feyenoord was het ’s middags niet veel beter geweest. Want maakte PSV-verdediger Denzel Dumfries nu wel of geen hands in zijn eigen strafschopgebied? Scheidsrechter Dennis Higler vond van niet, een beslissing waar de Var – nadat die de beelden minutenlang had bestudeerd – uiteindelijk in mee kon gaan. Dit tot ergernis van het publiek. PSV-verdediger Nick Viergever zei na afloop helemaal klaar te zijn met de Var. Hij is niet de enige.

Foutloos zal het nooit zijn, discussie zullen we houden

Trainers, spelers en supporters worstelen vrijwel wekelijks met de Var, die nu ruim anderhalf jaar dienstdoet in de eredivisie. “Ik zoek nog naar foutloze mensen”, glimlacht Dick van Egmond, scheidsrechtersbaas bij voetbalbond KNVB in Zeist, als de vele kritiek ter sprake komt. “Je ziet dat we per weekend drie échte fouten maken. We werken er hard aan om dat aantal naar beneden te krijgen, maar foutloos zal het nooit zijn. Discussie zullen we blijven houden.”

Helder. Na anderhalf jaar kunnen we wel de vraag stellen: wat heeft de Var met het wezen van een scheidsrechter gedaan? Heeft de ‘man in het zwart’ aan autoriteit verloren, nu hij kan worden teruggefloten door de videoman in Zeist? Vroeger hadden we scheidsrechters als Frans Derks, Dick Jol en Roelof Luinge; types die op basis van hun persoonlijkheid en autoriteit een beslissing konden verdedigen. Tegenwoordig is dat ondenkbaar. Een arbiter blijkt meer dan eens een mens van vlees en bloed. Niet onfeilbaar, maar juist kwetsbaar, omdat iedere leidsman op zijn fouten kan worden gewezen door de Var. En dan moeten ze na afloop ook nog eens verantwoording afleggen voor een camera. De scheidsrechter is publiek bezit geworden. Hij wordt overal in het land herkend.

Vanwege deze handsbal van AZ-spits Myron Boadu werd een treffer van AZ zondag in de Arena tegen Ajax na ingrijpen van de Var afgekeurd. Beeld ANP Sport

En toch, vindt Van Egmond: “Scheidsrechters hebben een hoop plezier van de Var. Tijdens een wedstrijd wordt hij ook vijf, zes keer bevestigd in zijn eigen waarneming. Maar ja, als je in een wedstrijd twee of drie keer naar de kant moet om bepaalde situaties terug te zien – soms nadat er iets is gebeurd wat een scheidsrechter niet eens kón zien – dan worden ze daar niet vrolijk van. Als de Var wordt ingeschakeld, dan worden ze aangetast in hun persoonlijke eer. Dat hebben ze liever niet.”

Het is altijd vervelend om te horen: Ik denk dat je mis zit

Scheidsrechter Kevin Blom noemt het loopje naar het videoscherm ook wel de walk of shame, omdat je als arbiter weet dat de videoman waarschijnlijk iets heeft gezien wat jij hebt gemist. Maar of dit iets is om je voor te schamen? Dat gaat Richard Martens, sinds oktober 2017 scheidsrechter in de eredivisie, iets te ver, bekent hij na afloop van Willem II-FC Groningen (3-1), een wedstrijd die vlekkeloos verloopt. 

 “De Var heeft mij veel zekerder gemaakt”, stelt hij in de scheidsrechterskleedkamer van het Koning Willem II-stadion. “Vroeger gingen we als arbitrage met z’n vieren naar een wedstrijd, nu zijn we met z’n zessen, waarbij twee mensen meekijken vanuit Zeist. Natuurlijk, het is altijd vervelend om in je oortje te horen: kom maar eens kijken, want ik denk dat je mis zit. Maar de juistheid van beslissingen gaat uiteindelijk boven het persoonlijke doel.”

Richard Martens, scheidsrechter bij Willem II - FC Groningen, staat in contact met de Var. Beeld BSR Agency

Scheidsrechter Bas Nijhuis pleitte twee weken geleden voor een grondige discussie in Zeist. Wanneer moet de Var ingrijpen, vroeg hij zich af na afloop van Feyenoord-Fortuna Sittard, waarin Nijhuis – na tussenkomst van de Var – twee discutabele strafschoppen had gegeven. “Een foutje kan gebeuren, maar elk foutje is er natuurlijk één te veel”, benadrukt Van ­Egmond. “Ik herhaal: de Var moet alleen ingrijpen als sprake is van een overduidelijke fout.”

De ene scheidsrechter laat iets mannelijker voetballen, de ander fluit wat pietluttiger

“Dat is alleen een dun lijntje”, weet Martens. “Iedereen heeft zijn persoonlijke opvattingen over voetbal. De ene scheidsrechter laat iets mannelijker voetballen, de ander fluit wat pietluttiger.” Daarover moeten ze dan weer verantwoording afleggen voor de camera van FOX Sports. “Ze moeten ook verklaren wat de uitleg van de Var is geweest en wat de Var mogelijk beter had kunnen zien of doen”, legt Van Egmond uit. “Dat vinden scheidsrechters lastig, want voor hun gevoel vallen ze daarmee een collega-scheidsrechter af, iets wat ze liever niet doen.”

Martens vindt het tegenwoordig juist makkelijker om voor een tv­camera te staan. “Vroeger vond ik het een oneerlijke strijd”, herinnert hij zich. “Mensen zagen op tv de herhaling en als scheidsrechter moest ik in één keer een beslissing nemen. Nu heb ik dezelfde mogelijkheden als de mensen die ‘Studio Sport’ zitten te kijken. Dan ben je op hetzelfde niveau aan het praten. Vroeger stond je al 1-0 achter.” En ja, Martens wordt steeds vaker aangesproken in zijn woonplaats Rijsbergen, een dorp in Brabant. “Als ik in de supermarkt loop of aan het trainen ben, dan herkennen ze me wel.”

Foutloos zal de VAR nooit worden. Dat kunnen we ook positief bekijken: bij de koffieautomaat zal er op maandagochtend altijd gespreksstof zijn.

Lees ook: 

AZ wint bij Ajax en maakt titelrace weer spannend

AZ heeft de spanning in de titelrace helemaal teruggebracht. De club uit Alkmaar vierde een verdiende uitzege op een machteloos Ajax: 0-2.

Gedoogzone moet einde maken aan Var-geneuzel

Gerard Sierksma, emeritus hoogleraar sportstatistiek en mathematische besliskunde aan de Rijksuniversiteit Groningen, pleit voor een ‘tolerantiezone’ invoeren bij het bepalen van buitenspel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden