Geef preventie van dementie prioriteit

Merkwaardig genoeg gaan de meeste beleidsmakers ervan uit dat er niets te doen is tegen alzheimer.

Steeds klinkt de waarschuwing: de vergrijzing zou de de grootste tijdbom zijn onder de overheidsfinanciën. Econoom Lans Bovenberg herhaalde dat onlangs weer en hij heeft hier zeker een punt. Nu de levensverwachting zo toeneemt, stijgen onder meer de kosten voor zorg. Het zou echter verstandig zijn na te gaan of de toekomstige zorgkosten echt helemaal onvermijdelijk zijn.

Een van de grootste kostenposten van de vergrijzing is dementie, waarvan de ziekte van Alzheimer de meest voorkomende oorzaak is.

In Engeland zijn de kosten van dementie nu al hoger dan die van kanker, hart- en vaatziekten en diabetes gezamenlijk. Mijn organisatie heeft vorig jaar een rapport uitgebracht over de omvang van het probleem. Wereldwijd wordt een groei voorspeld van 35 miljoen mensen met dementie nu, naar 115 miljoen in het jaar 2050. Door het chronische karakter is dementie een dure ziekte. Het Karolinska Instituut in Stockholm heeft berekend dat de wereldwijde jaarlijkse kosten van dementie nu al meer dan 400 miljard dollar bedragen.

Het aantal dementiepatiënten neemt door de vergrijzing sterk toe, want ouderdom is de belangrijkste risicofactor voor dementie. Met de verwachte groei van het aantal patiënten zal dementie een groot deel van de toekomstige zorgkosten veroorzaken.

Merkwaardigerwijs gaan de meeste beleidsmakers ervan uit dat de kostenstijging onvermijdelijk is. Alsof er niets te doen is tegen dementie.

Er moet veel meer aandacht komen voor preventie. De laatste jaren komen uit langlopend bevolkingsonderzoek steeds meer gegevens over de risicofactoren van dementie. In de wetenschap begint preventie van dementie nu een hot topic te worden, maar dat wordt nog niet opgepakt door de beleidsmakers. Dat is jammer als je bedenkt dat uitstel van het dementieproces met één jaar de kosten al met tien procent reduceert.

Er zijn dus met de preventie van dementie miljarden te verdienen –wat bovendien betekent dat velen een gevreesde ziekte niet of pas veel later zullen krijgen. Toch is preventie niet populair, waarschijnlijk door de tijd die er zit tussen de uitgaven voor preventie en de verwachte opbrengsten. Als dit langer is dan een paar jaar is het moeilijk de handen hiervoor op elkaar te krijgen. Daarom wordt alleen een grote inspanning geleverd als het gaat om besmettelijke ziekten die zich snel verspreiden, zoals onlangs de Mexicaanse griep.

Preventiebeleid gaat concreet over de aanpak van risicofactoren als roken, hoge bloeddruk op middelbare leeftijd, obesitas en gebrek aan beweging. Een gezonde leefstijl verlaagt de kans op dementie aanzienlijk. Maar ook mensen in een vroeg stadium van dementie hebben daar baat bij.

Minstens zo belangrijk is een secundaire vorm van preventie in de vorm van goede ondersteuning en begeleiding van mantelzorgers, vaak familie en vrienden. Deze informele zorg wordt niet altijd op waarde geschat en wordt onvoldoende ondersteund. Dat is niet verstandig.

Onderzoekers in Australië hebben berekend dat de kosten van de thuis verleende zorg gemiddeld slechts tien procent bedragen van de kosten van zorg bij dementie in een verpleeghuis. Als iedereen die de diagnose dementie krijgt meteen wordt voorzien van een casemanager (iemand die alle zorg coördineert), kunnen de kosten van deze functionarissen meteen worden terugverdiend. In het land met de oudste bevolking ter wereld, Japan, is men hier al toe overgegaan.

Uiteraard is ook meer onderzoek nodig naar de oorzaken en risicofactoren van dementie. Merkwaardigerwijs is hiervoor veel minder geld beschikbaar dan voor ziekten waar je snel aan doodgaat, zoals kanker of hart- en vaatziekten. Puur kostentechnisch is dat niet erg logisch en zou verhoging van onderzoeksbudgetten voor chronische ziekten voor de hand liggen. Het is de hoogste tijd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden