Geef ouders de vrijheid hun kind te onderwijzen

Thuisonderwijs wordt wellicht in Nederland onmogelijk gemaakt. Toen wij een decennium geleden moesten overwegen om van Amerika naar Nederland te verhuizen, was het gebrek aan vrijheid voor Nederlandse ouders om hun kinderen thuis onderwijs te geven een negatieve factor. We stonden absoluut niet te trappelen om onze kinderen zelf onderwijs te geven - ons leven was druk genoeg - maar met een autistische zoon wilden we de mogelijkheid wel openhouden. Uiteindelijk bleek die overweging niet zo belangrijk dat we van de verhuizing afzagen. Maar nu voelen we ons aan handen en voeten gebonden, want onze zoon blijkt - ondanks alle zorg en extra inspanningen van de leerkrachten - niet goed te passen in het schoolsysteem. Wat hadden we graag de keuzevrijheid gehad om hem thuis les te geven en op school zijn toetsen te laten doen.

Maar staatssecretaris Sander Dekker denkt dat thuisonderwijs kinderen onrecht zal aandoen: 'Ik ben ervan overtuigd dat het recht op onderwijs het beste gegarandeerd kan worden als alle kinderen naar school gaan', schreef hij begin juli in een brief aan de Tweede Kamer ter voorbereiding op de discussie die volgende maand zal plaatsvinden.

Vanuit Europees en mondiaal perspectief is het onbegrijpelijk dat Nederland die vrijheid inperkt. In vergelijking met veel andere landen is de leerplichtwet van 1969 behoorlijk restrictief. Kinderen kunnen alleen een vrijstelling krijgen als zij niet kunnen worden toegelaten tot een onderwijsinstelling wegens lichamelijke of psychische gronden of als zij vanuit hun levensvisie bezwaar hebben tegen de richting van alle onderwijsinstellingen in hun woonomgeving (hiervoor lijkt een straal te gelden van ongeveer 20 kilometer). Nederlanders die buiten Nederland wonen, worden ook ontzien.

Dit restrictieve beleid onderscheidt zich in negatieve zin van de meeste Scandinavische landen, waar thuisonderwijs wordt gezien als alternatief voor het reguliere onderwijs, en landen als België, Frankrijk en Italië. Ook in landen waar thuisonderwijs wel is toegestaan, blijft het aantal kinderen dat hieraan deelneemt klein. Net als in Nederland zijn er in België maar ongeveer 500 kinderen die thuisonderwijs genieten. Alleen de Duitsers en enkele Zuid- en Oost-Europese landen handhaven een totaalverbod op thuisonderwijs. Het lijken vooral landen te zijn waar de ideologie nog overheerst dat de staat het alleenrecht opeist op het bepalen van de inhoud van het onderwijs.

Maar onderzoek wijst uit dat er weinig redenen zijn om thuisonderwijs op wetenschappelijke gronden af te wijzen. De meeste thuis onderwezen kinderen scoren even goed of hoger op gestandaardiseerde testen dan de andere kinderen. Staatssecretaris Dekker maakt zich blijkbaar alleen zorgen over de sociaal-emotionele ontwikkeling. Op school worden kinderen gesocialiseerd en voorbereid op hun toekomst in de samenleving. Ze leren een plekje te veroveren in de groep. Maar het is niet bewezen dat kinderen die thuis les krijgen deze ontwikkeling missen. Ouders zorgen ervoor dat hun kinderen deelnemen aan tal van regelmatige sociale activiteiten (gemiddeld vijf per kind) en stimuleren onderlinge contacten.

In de tweede plaats is het de vraag of de school altijd de juiste plaats is om te leren hoe je met elkaar omgaat. Voor kinderen die regelmatig gepest worden of systematisch uitgesloten, is dit zeer de vraag. Ook als kinderen 'anders' zijn en buiten de groep vallen, kan de thuisomgeving een veiliger omgeving zijn, waar zij zich in sociaal-emotioneel opzicht beter kunnen ontplooien.

Dekker moet de kwaliteit van het Nederlandse onderwijs drastisch verbeteren om ervoor te zorgen dat elk kind passend onderwijs kan krijgen in Nederland. Dat zou alleen kunnen met kleine klassen en veel individuele begeleiding. Maar daarvoor is ook niet voldoende geld.

Natuurlijk zou het goed zijn om het toezicht op het thuisonderwijs te verbeteren, want ouders moeten ook weten waar ze aan toe zijn. Uit toetsen kan blijken of kinderen leren wat ze behoren te leren. Het zou een liberaal als de VVD'er sieren als hij ouders de vrijheid gunt en hun recht respecteert om de onderwijsvorm te kiezen die volgens hun overtuiging het beste is voor hun eigen kinderen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden